— 584 — 



Slechts dorre bladeren met het z. g. klapperdoek en de af- 

 geoogste klappertrossen mag men laten verwijderen. Het 

 doek der groene bladeren moet behouden blijven, omdat het 

 de bladeren steun verleent. Wordt dit doch verwijderd, dan 

 gaan, zoals ik eenige malen heb waargeBomen, de onderste 

 kransen van bladeren tegen de stam neerhangen en geven 

 de bomen een onogelik, ziekelik aanzien. Het spreekt van 

 zelf, dat deze behandeling ook de plant zal schaden. Hetzelfde 

 verschijnsel treedt eveneens in mindere of meerdere mate op, 

 indien door de koelie's te veelvuldig en langdurig op de bla- 

 deren gestaan wordt. Ook hiervoor dient men te waken en 

 laat, zolang als mogelik is, voor het plukken en schoonmaken 

 van de kruinen, van ladders gebruik maken. 



De nodige zorg moet eveneens aan stamwonden besteed wor- 

 den. Het is noodzakelik deze steeds te laten teren. 



In verband met het eventueel optreden van kwalen, is het 

 nodig van tijd tot tijd de grond te bewerken, opdat de bo- 

 men zo gezond en krachtig mogelik blijven. Hiermee wil 

 niet bedoeld worden, dat zwakke planten altijd meer vatbaar 

 zijn voor ziekten (het tegengestelde is niet zelden het 

 geval), doch wel is. het een feit, dat een krachtige planteen 

 stootje beter verdragen zal dan een zwakke. 



De klapper heeft van zijn prilste jeugd af met allerlei 

 vijanden te kampen. Het gevaarlikst zijn natuurlik die vijan- 

 den, welke de boom zodanig kunnen aantasten, dat zij hem 

 doden, hetgeen echter niet wegneemt, dat andere vijanden 

 niet onbelangrijke produktverliezen kunnen veroorzaken. 



Bij de klapper spelen de dierlike vijanden de hoofdrol en 

 deze worden daarom in het volgende het eerst behandeld. 

 Het is geheel afhankelik van de streek, welke vijanden daar 

 de gevaarlikste zijn: hier kunnen het de eekhoorns, elders 

 weer de neushoornkevers of andere dieren zijn. 



Op Java is de Inlander zelf een van de belangrijkste vijan- 

 den voor de Europese klapperkultuur. Diefstallen van klapper 

 zijn hier niet van de lucht. Er zijn ondernemingen, die on- 

 danks strenge bewaking der aanplantingen het grootste pro- 



