— 13 — 



andere familiën, en, indien hun bacteriën ontbreken, zijn 

 zij voor hun stikstofbehoefte evengoed als andere planten 

 geheel aangewezen op den voorraad stikstof, die in den 

 grond aanwezig is in den vorm van zouten, voornamelijk 

 salpeterzure zouten. 



Zoo iets doet zich niet zelden voor, en begrijpelijkerwijze 

 vooral op gronden, waar het peulgewas, dat men heeft uit- 

 gezaaid, gedurende meerdere jaren niet werd geteeld. Omge- 

 keerd zal men in 't algemeen geen gebrek aan knolletjes- 

 bacteriën hebben te vreezen op gronden, waar hetzelfde 

 peulgewas kort te voren met succes werd verbouwd. 



Veelal teelt men een peulgewas in min of meer gere- 

 gelde vruchtwisseling met andere gewassen (katjang tanah 

 met rijst, indigo met rijst, in Europa bv. boonen met 

 tarwe of klaver met koolzaad). Op zulke gronden nu, waar 

 het peulgewas geregeld terugkeert, bevindt zich de knol- 

 leijes-bacterie natuurlijk in groote menigte in den bodem, 

 want bij het afsterven van de wortels vergaan de knol- 

 letjes en komen weer een groot aantal bacteriën in den 

 bodem vrij. Zij leiden daar dan gedurende een jaar of 

 een paar jaar hun eigen leven, vermenigvuldigen zich in 

 meerdere of mindere mate, en zoodra hetzelfde psulge- 

 was weer is uitgezaaid en wortel begint te schieten, ge- 

 lukt het een zeker aantal dier bacteriën, in den wortel 

 of in een der zijworteltjes te dringen en daar een knol- 

 letje te doen ontstaan en zich verder te vermeerderen. 



Op gronden echter, icaar de Leguminose gedurende meerde- 

 re jaren niet werd geteeld of nooit icerd geteeld, bestaat in 

 't algemeen gebrek aan de bacterie, die zij noodig heeft. 



In de practijk heeft men reeds lang dit bezwaar onder- 

 vonden, lang voordat men van de beteekenis der knolletjes 

 iets afwist. En men heeft ook aan het bezwaar eenigs- 

 zins tegemoet weten te komen, en wel op eenvoudige 

 wijze : men strooide op gronden, waar men voor 't eerst 

 een bepaalde Leguminose ging telen, wat aarde uit van een 

 veld, waar datzelfde gewas reeds met succes geteeld was. 



