- 89 — 



laat ik deze zeer algemeene algemeenheden echter tijdig 

 loslaten, alvorens de lezer mij heeft losgelaten en een an- 

 der opstel heeft opgeslagen. Ik ga mij dus nu aanstonds 

 bepalen tot de botanie, en daarbinnen al spoedig nog 

 weer verder beperken. 



Ook de botanie heeft haren tijd van systematiek gehad, 

 maar is nu allang in vele opzichten tot het niveau van 

 het „waarom" opgestegen. In één richtiog heeft zich daar- 

 door nu een perspectief geopend, zóó mooi, zóó ver, en 

 zóó belangrijk, dat ik er hier iets van wil vertellen, ook 

 al ben ik — geen botanicus! Maar de botanici zullen mij wel 

 vergeven, als ik hier of daar fouten maak, want ik bezie de 

 zaak immers in zekeren zin uit de verte; en ben voor goed- 

 willige kritiek niet acders dan uiterst dankbaar I 



Welnu dan, toen men in de botanie begon met te vragen, 

 waarom doet die plant zoo en niet anders? en waarom ziet 

 ze er zoo uit en niet anders? — toen is men al gauw 

 tot de conclusie gekomen, dat men, de plant geheel op 

 zich zelve beschouwende, al zeer weinig verder kwam. 

 Men begon dus te leiten op de omstandigheden^ waaronder de 

 plant groeide; op de omgeving der plant: op de vei'houdin- 

 gen^ waarin zij staat tot icat voor haar de huiteyucereld is. 



Naast de wetenschap: de plantkunde, in engeren zin, 

 schoten zoo de eerste kiempjes op van de nieuwere we- 

 tenschap, bestudeerende: 



De plant in hare verhoudingen tot de buitenicereld. 



Op het eerste gezicht laat zich die buitenwereld al heel 

 eenvoudig enderscheiden : in den grond, en het klimaat^ 

 twee reusachtige gebieden van wetenschap. „Nu ja," — 

 zult ge zeggen, waarde lezer, — „dat weet ieder kind!" 

 Doch wanneer we slechts één stap verder gaan, en vragen: 

 „Wat weet ge dan wel van het verband tusschen grond 

 en klimaat eenerzijds, en het voorkomen en de ontwikke- 

 ling der plant anderzijds?" — dan moeten we toegeven, 

 dat we daar waarlijk nog maar zeer weinig van weten! 



