— 90 — 



Het spreekt vanzelf, dat men door de bank van de kul- 

 tuurplanten nog het meeste weet op dit gebied; de nood- 

 zakelijkheid heeft ons gedwongen, daar 't eerst onze aan- 

 dacht aan te wijden. En toch — dalen we eens af in con- 

 crete gevallen, en vragen we eens, wat weten we om- 

 trent de gunstigste klimaatsomstandigheden voor de ont- 

 wikkeling van bamboe? — of wat omtrent den besten 

 grond voor klapper? dan staan we voor meer vraagteekens, 

 dan voor vaste gegevens. 



Er wordt nu van wege het Dept. van Landbouw naar 

 gestreefd, langs statistischen weg, met medewerking van 

 velen in den lande, tot meerdere zekerheid te komen 

 omtrent de verhouding der Indische kultuurplanten tot 

 grond en klimaat, n. 1. door een landbouwkundige grond- 

 en klimaatopname. Maar daarmede is wederom het laat- 

 ste woord nog niet gesproken. 



Waar hier te lande n.1. de eerste schrede, d. w. z. de 

 beschrijvende, systematisch rangschikkende statistiek, nog 

 eerst wordt gezet, is men elders al weer verder. En men 

 heeft daar reeds gevraagd; waarom groeit deze plant hier 

 wel en daar niet? — en toen heeft men een nieuw, zeer 

 algemeen verschijnsel leeren kennen, n.1. da.t tot de buiten- 

 wereld van een plant ook andere planten behooren, en dat 

 deze andere planten, die dus ingrijpen in het bestaan en 

 de ontwikkeling der eerstgenoemde, in studie genomen 

 plant kunnen zijn : boomen en kruiden, varens en mos- 

 sen, algen, schimmels, bacteriën, en wie weet wat voor 

 organismen nog meer. En zoo doet zich opeens aan 

 ons oog een ontzettend gebied van vragen voor: hoc grij- 

 pen die andere plantaardige organismen dan in? als concur- 

 renten, als vijanden of bij geval ook als vrienden? — 



"Waarde lezer, wanneer wij voor iedere plant — of laten 

 wij ons dadelijk beperken: voor iedere kultuurplant — deze 

 vraag in hare algemeenheid stellen moeten, dan wordt 

 het ons draaierig voor de oogen, zooveel werk, zooveel 

 onderzoek als daaraan vast zit. Derhalve nog maar eens 



