— 138 — 



van nauwkeurige analyse-methoden en ondervindt gewoon- 

 lijk bij het bemonsteren van zijn onderzoekingsmateriaal 

 geen moeilijkheden. 



Maar de landbouwkundige moet vaak methoden volgen^ 

 die op zijn hoogst conventioneel zijn ; hy heeft met stof- 

 fen te doen, die eene ongelijkmatige samenstelling hebben, 

 zooals grond, mest, en oogstmassa, waarbij het monster- 

 nemen reeds fouten kan geven. Zoo moet hij soms ver- 

 trouwen op wegingen of metingen bij dieren, wier indi- 

 vidualiteit nog sterker op den voorgrond treedt dan bij 

 planten. 



Ieder, die veld- of cultuurproeven genomen heeft, moet er 

 wel goed van overtuigd zijn, dat de uitkomst van een 

 enkele proef soms geheel op een dwaalspoor kan leiden. 

 Toch is men gewend, de resultaten van een enkele proef 

 medetedeelen en daarop practische adviezen te baseeren. 

 Met het oog op de vermeerderde belangstelling van de 

 zijde der landbouwers en hun neiging om op de resultaten 

 der proeven in te gaan, is het dringend noodig, dat de 

 proefnemer voorzichtig zij bij het interpreteeren van zijn 

 resultaten. Om deze redenen hebben de schrijvers deze 

 verhandeling geschreven. 



Voordat we er toe overgaan, de détails van het onder- 

 werp te behandelen, is het noodig, de soort der problemen 

 te beschouwen, waarmede de proefnemer te doen heeft. 



Het meest voorkomende vraagstuk is de bekende onge- 

 lijkheid, die altijd tusschen een aantal afzonderlijke waar- 

 nemingen van dezelfde grootheid optreedt. Hiervoor zijn 

 twee dingen noodig. In de eerste plaats moet de beste 

 waarde van de verschillende bepalingen gevonden worden. 

 Deze wordt gewoonlijk verkregen door het gemiddelde — 

 d. w. z. het rekenkundig gemiddelde — te berekenen. Daar- 

 bij rijst de vraag: zijn de resultaten van dien aard, dat 

 het berekenen van höt gemiddelde te rechtvaardigen is, en 

 indien dit zoo is, is het dan ook mogelijk, de betrouw- 

 baarheid van het gemiddelde te bepalen? 



