— 139 — 



Verder gebeurt het dikwijls, dat de proefnemer de 

 resultaten van twee methoden van bemesten of voeding 

 moet vergelijken. Voordat hij dat kan doen met eenige 

 kans op juistheid, moet hij weten, dat de verschillen, die 

 hij bij zijne proefvelden of bij zijne dieren waarneemt, 

 belangrijk grooter zijn dan de fout, die in zijne methode 

 van proefnemen gelegen is, m. a. w. hij moet de nauw- 

 keurigheid van zijn methode kennen. 



Het rekenkundig gemiddelde. 



Eenige jaren geleden was een der schrijvers bezig met 

 een onderzoek, waarbij de analysen van een groot aan- 

 tal wortels noodig waren. Behalve andere grootheden 

 werd het gehalte aan droge stof bepaald in elk der wor- 

 tels, 160 stuks in het geheel, van afstammelingen van 

 de Golden Globe biet. Het laagste gehalte was 10.7 %, 

 het hoogste 19.7 pet; het rekenkundig gemiddelde van 

 de 160 verkregen uitkomsten 14.5 pet. Is het nu wel 

 juist, het rekenkundig gemiddelde te berekenen van ge- 

 tallen, waarvan de waarden zoover uiteen liggen als bij 

 deze, en als het juist is, wat is dan de graad van nauw- 

 keurigheid? 



Laten we eens nagaan, hoe het mogelijk is, dat er onge- 

 lijkheid in gehalte aan droge stof kan voorkomen bij bie- 

 ten van dezelfde afstamming, die naast elkaar gegroeid zijn 

 en op dezelfde wijze bemonst.erd en geanalyseerd werden. 



In de eerste plaats zijn mangelwortels aan kruisbe- 

 stuiving onderhevig, geen enkele soort uit den handel zal 

 tot een „zuivere lijn" behooren, d. w. z. stamt af van een 

 enkele voorouder. Ongelijke afstamming zal een van de 

 oorzaken van de verschillen zijn en hierdoor is het even 

 goed mogelijk, dat een biet beter als dat hij minder goed 

 dan het gemiddelde uitvalt. Verder varieert de grond- 

 gesteldheid en tengevolge daarvan de toevoer van voed- 

 sel van plaats tot plaats; de planten zijn niet met ma- 

 thematische nauwkeurigheid geschoffeld, de verdeeling van 



