— 156 — 



schil tusschen twee waarnemingen [/2 X w.f. van ééne 

 waarneming, en zoo wordt de w. f. van het verschil 

 tnsschen de gemiddelden van 2 series van 500 bieten : 

 ± 0.05 X 1/2 = 0.07. Het verschil in procenten droge 

 stof tusschen de met kunstmest bemeste bieten en die, 

 welke onbemest bleven, is 14.4 — 13.6 =r 0.8 pCt., en dit 

 verschil is 11 maal zoo groot als de w. f. van het verschil 

 der gemiddelden, nl. 0.07 pCt. Het verschil tusschen de 

 droge-stofgehalten der bieten, die met stalmest bemest 

 werden, en die, welke stalmest en kunstmest kregen, be- 

 draagt 0.4 pCt., een bedrag, dat het zesvoud van de w. f. 

 is. Uit de definitie der w. f. volgt, dat een verschil van 

 dezelfde orde als de w. f. even goed niet als wèl aan een 

 normale schommeling toegeschreven kan worden. Daarom 

 is zoo'n verschil zonder beteekenis. Bijvoorbeeld wanneer 

 het verschil tusschen de gemiddelde analyse-resultaten der 

 verschillend behandelde veldjes slechts 0.07 pCt. had be- 

 dragen of daar niet veel van verschillend was geweest, dan 

 zou het volkomen gewettigd zijn, daaruit te besluiten, dat 

 de bemesting in het geheel geen invloed op het gehalte 

 aan droge stof gehad had. Maar wanneer dat verschil 

 grooter is dan de w. f., neemt de kans, dat men slechts 

 met de gewone schommelingen te doen heeft, sterk af. 



In dit geval zijn de kansen, in tabel III genoteerd, 

 niet van toepassing, omdat het te meten verschil bepaal- 

 delijk een afname in droge stofgehalte weergeeft, d. w. z. 

 een verschil in één richting is. De schommelingen, die 

 daarbij kunnen voorkomen, zullen daarom aan één zijde van 

 het gemiddelde, namelijk aan de lage zijde vallen, zoodat 

 de kansen nu berekend moeten worden uit het curveop- 

 pervlak, dat buiten de verticale lijn ligt, getrokken op een 

 gegeven afstand aan de lage zijde van het gemiddelde. 



Bijv. in fig. 9 zal de kans, dat een bepaling meer dan 

 het bedrag van de w. f. kleiner is dan het gemiddelde, 

 uitgedrukt worden door de verhouding van den inhoud 

 van het geheele oppervlak rechts van de lijn, die 1.1 pCt. 



