— 298 — 



II. Rei aantal parallelveldjes zoo groot mogelijk nemen. 

 Het zal nu niet meer noodig zijn, er op te wijzen, dat 



de eenige wijze, waarop de invloed van de ongelijkheid 

 van den grond uit de proefresultaten uit te schakelen is, 

 bestaat in het aanleggen van een groot aantal parallel veldjes, 

 terwijl de grootte van elk veldje zoo klein gekozen wordt 

 als de behandeling maar mogelijk maakt. Welk aantal 

 parallelveldjes het meest gewenschte is, in de eerste plaats 

 om een voldoende nauwkeurigheid te krijgen en ten tweede, 

 om de controle, wat aanleg en oogst betreft, niet te 

 moeilijk te maken, is niet in het algemeen met juistheid 

 aan te geven. Dit zal toch grootendeels afhangen van de 

 vraag, die men gesteld heeft, van de wijze, waarop de 

 proef wordt ingericht en van de meerdere of mindere 

 gelijkheid van het terrein, waarop de proef zal uitgevoerd 

 worden. 



III. De grootte van de veldjes kiest men zoo klein als de 

 behandeling maar toelaat. 



Hierop zal natuurlijk de cultuur, waarbij de proef ge- 

 nomen wordt, invloed hebben. 



In Europa zal men bij graansoorten, die uitgezaaid worden, 

 de veldjes niet te klein kunnen nemen, omdat anders al 

 spoedig meet- en zaaifouten optreden. In Indië echter 

 verkeert men wat dat betreft in een geheel anderen toe- 

 stand, daar toch bij alle culturen het zaad bijna nooit op het 

 veld wordt uitgezaaid. Meet- of zaaifouten kunnen daar- 

 om bij ons niet voorkomen, waardoor zich de mogelijkheid 

 voordoet, met zeer kleine veldjes nauwkeurig te kunnen 

 werken. 



Men heeft wel de gedachte geopperd, dat dan evengoed 

 de planten afzonderlijk als veldjes zouden kunnen beschouwd 

 worden. Theoretisch is hiertegen niets in te brengen; 

 practisch echter doet zich de moeilijkheid voor, temaken, 

 dat de bemestingen zich niet verplaatsen; hiervoor zou 

 men het plantverband veel grooter moeten nemen dan in 



