— 318 — 



te omschrijving van den aard van den reuk kajoe tai 

 genoemd wordt. De boom groeit in Djogjakarta, in het 

 Zuidergebergte. Sterk riekende stukken schijnen zeldzaam 

 te zijn. Bij de stukken, die men op de pasars aantreft, 

 is de reuk in den regel zoo zwak, dat men een laagje 

 moet afschrappen om dien goed waar te nemen. Deze 

 reuk blijft echter zeer lang behouden. Dat dit stinkende 

 hout in setanggi, vaak ook in bedak, gebruikt wordt, be- 

 hoeft ons niet te verwonderen: ook in Europa speelt het 

 skatol een rol in de parfumerie, immers het vormt een 

 voornaam bestanddeel van den geur van jasmijn en oranje- 

 bloesem ! 



Aangenamer is de reuk van het zgn. kajoe kastoor i, 

 inwendig meestal rood enkele malen geel van kleur. Ka- 

 joe kastoeriis zonder twijfel Com/' ere-hout, het roode 

 stamt stellig van een of meer Juniperus-soorten af en wordt 

 op Java zelf gewonnen. Een geel Com/ere-hout werd onder 

 den naam kajoe ga roe ontvangen uit Makasar, waar 

 het door Australische tripangvisschers was aangebracht; 

 het welriekend bestanddeel uit dit hout (guajol) is door 

 Eyken onderzocht. 



Ook het bekende geurige sandelhout, van Timoer en 

 omliggende eilanden aangevoerd, kajoe tjëndana — 

 Santalum album L. -— behoort tot de gewone ingrediënten 

 van setanggi. Dit geldt niet voor een zeldzaam reukhout, 

 dat hier niettemin even vermeld zij, het hout, nl. dat op 

 Bali les menëngen genoemd wordt. „Les" beteekent 

 het hart. Bedoeld hout is dan ook kernhout van den 

 men en gen-boom, Excoecaria Agallocha L., die aan de 

 kusten van Java veelvuldig wordt aangetroffen en om zijn 

 scherp melksap zeer gevreesd is (zie Teysmannia XXI 

 (1910), 713). Volstrekt niet altijd geeft het kernhout van 

 dezen boom aromatische rook; alleen bij enkele zeer groote 

 oude exemplaren, waar dat kernhout verharst is, is zulks 

 het geval, en, voor zoover mij bekend is, alleen in Be- 

 soeki en op Bali. Het verharste hout onderscheidt zich, 



