— 322 — 



rige bedak. Hierin bestaat een groote verscheidenheid, 

 maar veelal zijn het alweer in hoofdzaak dezelfde grond- 

 stoffen als van setanggi, die, tot poeder gebracht en 

 met rijstmeel en eventueel met een kleurmiddel b. v 

 setjang, koenjit, gemengd, tot de vervaardiging van 

 deze bedak-soorten dienen. 



Uit het voorafgaande blijkt, hoe de bevolking van deze 

 landen — en hetzelfde geldt wel voor Oost-Azië in het 

 algemeen — , op het gebied van reukmiddelen als op me- 

 nig ander gebied, aan overoude gebruiken trouw gebleven is. 

 Toch zijn ook nieuwere, Westersche gebruiken bezig, 

 zich hier ingang te verschaffen. De ingevoerde odeurs, 

 die thans in kleine fleschjes op de pasars verkocht worden, 

 vinden vrij wat aftrek. En ook heeft men zelf de hand 

 aan het werk geslagen en zich op de afzondering van 

 werkzame beginselen uit welriekende plantendeelen toe- 

 gelegd, zij het ook op kleine schaal en met primitieve 

 hulpmiddelen. Natuurlijk wordt hier niet gedoeld op de, 

 met Europeesch kapitaal gedreven fabrieken van aetheri- 

 sche oliën (voornamelijk se re h-olie), die al sinds een 

 aantal jaren op Java bestaan, maar op hetgeen de in- 

 landsche bevolking ter zake tot stand heeft gebracht. 

 Zoo kan men in Teysmannia 1908, blz. 578 en vlg. in 

 een geïllustreerd opstel van De. de Jong bijzonderheden 

 vinden omtrent de destillatie van Ca^a«ó"^-olie(ylang-ylang) 

 sereh- en dilem-olie, te Serang en elders in Bantam. 

 Zoo wordt op den Diëng uit Gaultheria leucocarpa Bl. 

 de poerwosoto-, poerworoko- of ga ndap o era-olie 

 gestookt, die, naar Dr. van Breda de Haan ter plaatse 

 vernam, op de pasars, vooral te Solo en Djogja, gebruikt 

 wordt om de aldaar te koop geboden rampei geuriger 

 te maken. En zoo worden ook wel elders in kleine ap- 

 paraten vluchtige oliën gewonnen. Evenwel, van veel be- 

 teekenis is dit niet, vergeleken bij de hooge vlucht, die 

 de afzondering van vluchtige oliën en de bereiding van 



