— 338 — 



waar uit 't geheele werk werd geschreven, en de draad, 

 die door de serie van hoofdstukken behoort te loopen; 

 het is niet meer „aus einem Guss", doch — een lappen- 

 deken. Buitendien worden maar al te dikwijls speci- 

 aliteiten aangezocht, een hoofdstuk te leveren, die ten 

 opzichte van een bepaald gebied van kennis en onderzoek 

 onverwelkbare lauweren hebben verdiend, maar die daar- 

 entegen in de aangrenzende vakken, of t. o. v. de prak- 

 tische toepassingen ervan volkomen leek bleven ; volkomen 

 begrijpelijk — hoe meer men al zijn gedachten op één punt 

 concentreert, hoe meer men al het andere er om heen 

 verwaarloost. En het is juist door deze alle zijwegen 

 negeerende, sterke concentratie, dat vele groote mannen 

 hunne hooge hoogte bereiken. 



Voor mij ligt: „Van Gorkom's Oost Indische Cultures"^ 

 éénmaal een handboek uit één stuk; thans opnieuw uit- 

 gegeven; met een „wijze van uitgaaf," van een heele 

 bladzijde, en toch weinig meer bevattende dan de op- 

 somming van een twintigtal medewerkers. Een van hen 

 is redacteur; om de bijdragen tot een geheel te verwerken? 

 O, neen, daar zouden de medewerkers geen genoegen mee 

 nemen. De redacteur mag ze alleen bijeenvoegen, zooals 

 hij goed vindt; hij „behoudt zich het recht voor, wijzi- 

 gingen in de volgorde en regeling van de verschillende 

 hoofdstukken aan te brengen," en tracht aldus zoo mogelijk 

 een geheel te vormen. Men ziet aanstonds in, dat deze 

 taak zeer weinig belovend is, dat van een scherp bepaal- 

 den gedachtegang, te voren vooropgesteld, geen sprake kan 

 zijn, en dus de kansen op het verkrijgen van een goed 

 geheel zeer gering zijn. Reeds het eerste hoofdstuk valt 

 geheel uit de lijn, die men zich dadelijk voorstelt te loo- 

 pen door een handboek over de Oost-Indische Cultures. 

 Aangenaam is het niet, zulk een afbrekend oordeel te 

 moeten uitspreken, maar in deze gaan zaken boven per- 

 sonen, en een handboek als dit is belangrijk genoeg, dat 



