— 340 — 



stand, als ter zake cultures geheel zonder belang, hadden 

 kunnen achterwege blijven, doet aan die waardeering 

 niets af. 



Aan de op blz. 17 genoemde Föhnwinden zou ik nog 

 gaarne den hier te Buitenzorg in October en November, 

 en dan weer in Maart waar te nemen, hevigen Z. Z. W. 

 wind willen toevoegen, omdat hij zelfs 's nachts, en soms 

 vrij sterk, doorstaat, en aan de N-zijde van het zadel tus- 

 schen Tjitjoeroeg en Tjigombong opvallend droog is. Ik 

 wijs op dezen wind in het bijzonder om nog een twee- 

 de reden: 



Op blz. 18 wordt ons verteld, hoe de aanvankelijk „krach- 

 tige N. O. moesson bij den equator wegens uitwijken naar 

 boven in den opstijgenden equatorialen stroom zwakker 

 wordt, en tevens naar het O. ombuigt, zoodat hij in het 

 Z. van Sumatra, in straat Soenda en over Java als W. 

 wind verschijnt." Ligt het nu niet voor de hand, te 

 vragen, waar die ombuiging naar 't O. plaats heeft? 

 daarvoor toch wordt geen reden- opgegeven. Kan het nu 

 niet zijn, dat die reden is: het optreden van nog een 

 component uit W. of Z. W. of zelfs Z., die dan tevens 

 nu en dan als Föhn over het zadel tusschen Salak en 

 Gedeh kan neerdalen? —Daarmede zouden dan twee 

 moeilijkheden tot ééne zijn teruggebracht: de waarneming 

 èn verklaring van dien Z. tot W. wind, recht op Straat 

 Soenda af. Die verklaring vermag ik echter niet te geven. 



Gaarne zou ik nu, in aansluiting aan die beschrijving 

 der moessons, eenige blz. hebben gevonden over het ver- 

 band tusschen het karakter der moessons (duidelijk of 

 niet uitkomend, lange natte of lange droge moesson, enz.) 

 in verschillende deelen van den Archipel, en de daar 

 voorkomende flora, in 't bijzonder het geheel van kuituur- 

 planten. Zijn niet cultares als tabak, katoen, koffie, zooal 

 niet geheel, dan toch grootendeels afhankelijk van den 

 aard der moessons? — Zijn hevige winden niet fataal voor 

 de ééne kuituur, en onbelangrijk voor een andere? 



