— 343 — 



temperatuur in Indiê te geveu, zijn toevlucht moet nemen 

 tot de Bataklanden en een griebesje op Borneo. 



Interessant zou ook geweest zijn: een bespreking van 

 den invloed der Moessons op de temperatuur; mogelijk 

 krijgen wij die in een volgende uitgave; op verzoek der 

 cultures? Dan kan, wanneer het totale aantal bladzijden 

 een zeker aantal niet te boven mag gaan, de beschouwing 

 over de temperatuur der hoogere luchtlagen wel weggela- 

 ten worden, te meer daar de regel, dat de temperatuur 

 tot op een hoogte van ettelijke kilometers geregeld af- 

 neemt met 0°.57 per 100 M., niet zoo erg precies uitkomt •. 

 boven draait het zelfs om, en wordt het na een minimum 

 weer warmer. Maar deze heele geschiedenis hoort in een 

 handboek der cultures in 't geheel niet thuis. 



Over de grondtemperaturen had heel wat meer kun- 

 nen worden gehandeld. Wanneer deze dan zoozeer afhan- 

 gen van de keuze van het terrein, grondbedekking, begroei- 

 ing, expositie naar O. of W., dan zouden eenige cijfers 

 ten deze zeker met belangstelling door de menschen van 

 de cultures zijn opgenomen. 



Het slot van het onderdeel „Temperatuur'', over de ge- 

 waarwordingen, die wij menschen in verschillende tem- 

 peratuurs-omstandigheden hebben, toont ten duidelijkste, 

 dat den schrijver bij het stellen van zijn stuk geen vast 

 omschreven doel voor oogen heeft gestaan; die gewaar- 

 wordingen mogen in een handboek van tropische hygiëne 

 of iets anders, waarbij de mensch, en nog wel zijn lichaam, 

 hoofdonderwerp is, thuisbehooren, — hier gaat 't om het 

 gedijen der planten, en in 't bijzonder der kultuurplanten. 



En er zijn reeds zulke aardige dingen te vermelden over 

 het verband tusschen kleur en geur en andere eigen- 

 schappen van de kultuurplanten en hun produkten, met 

 de temperatuur der groeiplaats 1 Doch ik moet mij bekor- 

 ten, om nog het een en ander te kunnen zeggen over het 

 voor 't leven der planten, en dus ook in 't oog der planters, 

 allerbelangrijkste onderdeel van het klimaat, den regen. 



