— 387 — 



die voor haar kunstmatig gedroogde copra / 2 per ton 

 meer bedingt dan voor sundried (van welke herkomst?). 

 Als men de finantieele zijde van de kwestie uitschakelt, 

 bén ik evenals Dr. Wijs zonder voorbehoud een voor- 

 stander van kunstmatige droging, doch ik ben evenzeer 

 overtuigd, dat de roem van de hoog betaalde herkorasteu 

 en merken in de eerste plaats is te danken aan het ge- 

 bruik van goede, rijpe klappers, en in de tweede plaats aan 

 drogen tot een laag watergehalte. Copra, afkomstig van 

 plantages, mag dus niet worden aangevoerd ter aanbeve- 

 ling van kunstmatige droging, omdat men zich op een 

 onderneming wel wacht om groen en rijp te plukken. 



Daar, waar het klimaat het drogen in de zon tot een 

 voldoend laag watergehalte toelaat, kan het kunstmatig 

 drogen niet concurreeren en alleen waar de klimatologische 

 omstandigheden gedurende een grooter deel van het jaar 

 ongunstig zijn, zullen de kansen voor het kunstmatig 

 drogen stijgen. 



Ik kan daarom niet de gegrondheid erkennen van het ver- 

 wijt van Dr. Wijs, die, de pogingen besprekend om ver- 

 betering te brengen in de kwaliteit der Java-copra, meent, 

 dat de door het Gouvernement genomen proef met het 

 kunstmatig drogen van copra had moeten worden door- 

 gezet, mogelijk met algeheele verandering van de inrich- 

 ting. Dr. Wijs miskent het karakter van de proef, die 

 niet ten doel had om het kunstmatig drogen van copra 

 tot technische volmaaktheid te brengen, doch eenvoudig 

 om proefondervindelijk na te gaan, of er bij den opkoop 

 van klappers, die anders op de gewone wijze tot copra 

 worden bereid, voldoende winst is te behalen met kunst- 

 matig drogen. Hoewel de middelen, bij die proef gebruikt, 

 niet volmaakt waren, hebben zij volkomen beantwoord 

 aan het doel, doordat zij gegevens hebben opgeleverd, die, 

 rekening houdende met de ongunstige factoren, die op de 

 uitkomsten hun invloed hebben uitgeoefend, tot de zeer 

 besliste conclusie voerden, dat bij opkoop van klappeis 



