— 388 — 



(waarbij men de kwaliteit niet geheel in de hand heeft)^ 

 geen of geen noemenswaardige winst voor den onderne- 

 mer kan overblijven. 



Terugkeerend tot mijn taak, wensch ik er nog op te 

 wijzen, dat het hoofdstuk over copra en cocos-olie in 

 Europa, zooals te verwachten was, wel het best is: dan vol- 

 gen een paar bladzijden over cocos-vezel en dessicated 

 cocoanut, waardoor echter hij, die zich daarvan op de 

 hoogte zou willen stellen, weer teleurgesteld zal worden. 



Hiermede is uit deze groote bijdrage het belangrijkste 

 opgesomd. Een vraagteeken valt hier en daar te plaat- 

 sen, bijv. op bl. 177, waar de schrijvei' zegt, dat de klapper 

 in den geheelen archipel loüd en gekweekt voorkomt; 

 daar, waar aan de 1000 nuttige toepassingen van den 

 klapperboom als 1001e wordt toegevoegd, dat de uit- 

 wendige deelen van den stam een goede looistof leveren; 

 op bl. 189, waar gezegd wordt, dat de bladeren slap gaan 

 neerhangen, als de neushoornkever zich een gang tot in 

 het hart van den boom heeft geboord (alsdan ontplooit 

 zich op zijn tijd het getroffen blad met een hap eruit, 

 doch de boom sterft gelukkig pas dan, als de vegetatie- 

 punt is verwoest). Doch ik moet eerlijk bekennen, dat een 

 jacht op onnauwkeurigheden, die den schrijver ontsnapt 

 zijn, volstrekt buiten mijn doel heeft gelegen. Ik heb het 

 werk willen zien in zijn geheel. Mij en vele anderen heeft 

 het verheugd, dat er menschen van erkende bekwaamheid 

 bereid waren bevonden om de stof, die zich in de lange 

 jaren, verstreken sinds van Gorkom's werk is verschenen, 

 te ordenen en kritisch te bewerken. De bijdrage van 

 Dr. Wijs geeft echter die gehoopte bewerking niet. Als 

 populaire beschrijving van de cocoscultuur en zijn producten 

 zou men er vrede mee kunnen hebben, als deel van een 

 handboek voor den planter stelt zij, als een kleurlooze, op- 

 pervlakkige compilatie, teleur. 



Van de hoofdstukken omtrent de andere oliegewassen 

 komt slechts een deel in het credit van den bewerker. 



