— 434 — 



der ontginningsmetbode nog niet genoemd, ook al betref- 

 fende de afspoeling. Dr. Mohr, die ook 2 malen de on- 

 derneming bezocht en diverse grondmonsters nam, kwam 

 tot de vogende samenstelling ; 

 Bovenkruin 15 cM. dik, bevat 8.6 % humus 

 Onderkruin 15 cM. ^ „ 4.4 % „ 

 Ondergrond 70 cM. „ „ 1.6 «/o „ 

 zoodat door de vermenging tijdens de grondbewerking 

 de omgewerkte grond van ruim 1 Meter diepte een hu- 

 musgehalte heeft van 3 pCt. De monsters zijn genomen 

 vóór de grondbewerking, het gehalte aan organische stof 

 is sedert niet onaanmerkelijk toegenomen doordat er in 

 't geheel niet gebrand is en de geheele vegetatie van jaren 

 lang is ondergegraven. Mocht hier ooit iets afspoelen, wat 

 zou kunnen geschieden door latere onvoldoende grondbe- 

 werking, tijdens het vele geloop der plukvrouwen, dan 

 verliezen wij hier grond, welks gehalte aan organische stof 

 hetzelfde is als dat van den grond, die behouden blijft, 

 terwijl bij de gewone, oppervlakkige wijze van ontginning 

 de mooiste grond van ruim 8 pCt. zou wegspoelen en de 

 grond met 1.6 pCt. zou overblijven. Het verlies is dus bij 

 den diep bewerkten bodem in dubbel opzicht van minder 

 beteekenis. 



Naschrift van Dr. de Jong. 

 Of een losgewerkte grondlaag op een helling door den 

 regen naar beneden zal gespoeld worden, is afhankelijk 

 van de volgende factoren: de grootte van de helling, 

 de diepte, waartoe omgewerkt werd, de grootte en de 

 verdeeling van den regenval. Mijn door den Heer Roo- 

 seboom bestreden opmerking bedoelde alleen, op de mo- 

 gelijkheid te wijzen, dat deze factoren zoodanig kunnen 

 samenwerken, dat afschuiving plaats heeft. Dat op Mon- 

 taja en Panendjoean zoo iets nog niet is voorgekomen, 

 wijst er op, dat de diepte der omwerking daar in een 

 gunstige verhouding tot den regenval staat. 



Hoe ondieper omgewerkt wordt, des te grooter is de 



