— 637 — 



de opinies nog zeer verdeeld, evenzoo over het aantal 

 stammen, waarop gekweekt moet worden. ^) 



Wat dit laatste betreft, de meest algemeen gevolgde 

 methode is thans wel deze, dat men bij toepassing der 

 bovengenoemde plantwijdten de robusta op twee stam- 

 men kweekt, somtijds op 3, doch niet op meer. 



Men laat dan gewoonlijk eerst de waterloot, die zich on- 

 der aan den stam vormt, staan ; indien men op 3 stammen 

 wil kweeken, laat men de eerste twee waterloten staan. 



Sommige planters echter geven er de voorkeur aan, de 

 robusta aanvankelijk op 1 stam te kweeken, dus alle wi- 

 wilans te verwijderen, en eerst dan een wiwilan aan te 

 kweeken, wanneer de primaire takken van den hoofd- 

 stam wat kaal beginnen te worden. Dit vindt gewoonlijk 

 in het 3de of 4de jaar plaats, nadat de boomen een 

 paar keer goed gedragen hebben. De primaire takken heb- 

 ben dan gewoonlijk veel bladeren verloren, terwijl de 

 vorming van zijtakken (of, zooals men op Java gewoon- 

 lijk zegt, secundaire takken of secundair hout) niet 

 zelden gering is. Is deze toestand ingetreden, dan laten 

 de planters, die dit systeem volgen, de eerste wiwilan, 

 die zich aan bet benedengedeelte van den stam ontwik- 

 kelt, staan en kweeken die verder als tweeden stam op. 



Onder de enkele voorstanders van dit S3^steem zijn zeer 

 ervaren kofifieplanters ; het zal dus zeker wel zijn voor- 

 deelen hebben. Mij heeft het echter altijd toegeschenen, 

 dat het bezwaar van deze methode bestaat in den zwak- 

 ken groei van dezen tweeden stam, die dicht tusschen de 

 takken van den eersten stam door en in de schaduw van 

 zijn bladerenkroon zich naar boven moet werken, zoodat 

 een uitgerekte, teere stam met langgerekte geledingen 

 ontstaat. Bovendien moet men niet vergeten, dat op dien 



1) Zie over dit onderwerp: Wurth, Over het al of niet toppen van 

 Coffea robusta Voordracht gehouden op de Verg. der Malangsche land- 

 houwvereeniging 18 Feb. 1911 (Publ. van het N. I. Landbouwsyndicaat. 

 3dp. Jaarg., afl. 3.) 



Teysmannia 1912. 42. 



