— 662 — 



tegenwoordig eerder te laag dan te hoog is, dan bedragen 

 de uitgaven per H. A. dus + 330. 



Nu zal men zeggen, aan deze getallen op Java niets te 

 hebben, maar ik meen toch juist zeer goed materiaal er 

 in te hebben ter vergelijking met Indische toestanden. 

 Bezien we daarom ieder punt afzonderlijk. 



In die streken van Holland, waar de cultuur het hoogst 

 staat, gaat men uit van de gedachte, dat een zware be- 

 mesting het meest loonend is op de beste gronden. 



Hiermee is natuurlijk niet gezegd, dat, waar een der 

 voedingsfactoren, bv. de kali, in het minimum is, niet een 

 flinke bemesting met kali zal worden gegeven. 



Maar waar een bodem uitermate geschikt is voor bie- 

 tenteelt, verstaat men daaronder gewoonlijk niet, dat hij 

 rijk is aan plantenvoedsel, maar dat zijn physische toe- 

 stand van uitmuntenden aard is. Is een grond minder 

 geschikt, bv. door te hoog zandgehalte, te veel grondwater, 

 ondoorlatenden bodem enz., dan kan een tekort aan plan- 

 tenvoedsel evengoed worden verholpen, maar spoedig doen 

 zich hier andere factoren gelden, die in 't minimum zijn. 

 Een dergelijke grond heeft zeer spoedig zijn maximum- 

 productie bereikt. Dit is anders op de betere gronden: 

 daar zal een zware bemesting veel grooter mééropbrengst 

 leveren dan op minder goeden bodem. 



Hier op Java zal eenzelfde verschijnsel natuurlijk zich 

 voordoen. De beste bietengronden in Holland zijn rijk 

 aan kali en kalk, maar over 't geheel betrekkelijk arm 

 aan phosphorzuur. Behalve dat de Javaansche grond ook 

 vrijwel kalkarm is, komen in dit opzicht beide dus met 

 elkander overeen. Gaat men nu meenen, op Indischen 

 bodem wel met geringe bemesting of eenzijdige bemesting 

 toe te kunnen, dan zou hiervan 't gevolg zijn, dat de 

 bodem zeer spoedig bietenmoe werd. Welke bemestingen 

 men in Zeeland geeft, kan blijken uit het volgende. 



In Oostelijk Zeeuwsch Vlaanderen (Axel) bemest men, 

 indien geen stalmest gegeven is, met 700 K. G. super- 



