— 282 — 



vooral in Mindanao in reusachtige hoeveelheid voorkomen^ 

 en daar in de ondernemingen veel schade aanrichten. 



Het eenig afdoende middel tegen deze plaag is het om- 

 heinen der aanplant met prikkeldraad, wat een zeker,. 

 doch kostbaar middel is. 



Kostenberekening voor eene Manilahennep-onder- 



NEMING in de FILIPPIJNEN. 



In de oorspronkelijke mededeeling gaf ik een kosten- 

 berekening voor eene abacaonderneming, waartegen van 

 verschillende kanten bezwaren zijn ingebracht. De ge- 

 grondheid van de meeste van die bezwaren geef ik graag 

 toe, ook mij komen verschillende posten heel vreemd voor; 

 ik heb evenwel gemeend, de begrooting, zooals ik die kreeg, 

 geheel te moeten overnemen en daar geen veranderingen 

 in te moeten aanbrengen. Die zelfde begrooting is ook 

 gepubliceerd in een der Filippijnsche periodieken, en wel 

 in „The Mindanao Herald" van Februari 1909. 



Eenigen tijd geleden kreeg ik van uit Manila een andere 

 kostenberekening toegezonden, en wel van een onderneming 

 van slechts 100 H. A. Die berekening was door Mr. Saleeby, 

 een oud-planter, thans vezelexpert bij het Departement 

 van Landbouw, opgemaakt, en door dat Departement ge- 

 publiceerd. Die kostenberekening neem ik hieronder ge- 

 heel over. Hoe die berekeningen ook in de détails afwijken, 

 op één punt komen ze wel degelijk overeen: beide geven 

 negatieve resultaten voor een Manilahenneponderneming 

 op de Filippijnen gedurende de eerste jaren. 



Ik meen er evenwel voor te moeten waarschuwen, die 

 kostenberekening zelfs maar bij benadering toe te passen 

 op onze Manilahenneponderneraingen. De condities zijn 

 hier geheel anders en in alle opzichten veel gunstiger te 

 noemen. 



Breidt de Manilacultuur zich hier nog meer uit, dan kan 

 Java nog wel eens een zeer ernstige concurrent van de 

 Filippijnen worden. 



