— 357 — 



aan stikstof, kan gebrek heerschen; vandaar het ruime 

 gebruik van zwavelzure ammonia bij de suikerkuit uur. 



Een eigenaardig feit kwam mij dezer dagen ter kennis: 

 een grond, vrij zware grijze klei, uit de onmiddellijke 

 nabijheid van Modjokerto, bleek vrij veel koolzure kalk 

 te bevatten. Twee verklaringen laten zich daarvoor geven, 

 waar we te maken hebben met alluvium, hetwelk in de 

 eerste meters diepte zeker niet op kalksteen rust: of de 

 kalk is aangevoerd, of de kalk is ter plaatse gevormd. 



Als de kalk is aangevoerd, dan is zij zeker van de 

 mergels afkomstig, en waar Modjokerto thans een goed 

 eind zuidelijk van de Brantas ligt, zou men dan moeten 

 aannemen, dat de rivier daar in vroeger tijd aanmerkelijk 

 zuidelijker moet hebbeu gestroomd, of althans bij bandjirs 

 haar water over een groote breedte N. — Z, moet hebben 

 laten stroomen. Zulks laat zich echter zonder uitgebrei- 

 der onderzoek niet met zekerheid beslissen. 



Is de kalk echter ter plaatse gevormd, dan is dit onge- 

 twijfeld een algemeener verschijnsel in de geheele vlakte, 

 toe te schrijven aan een droog klimaat. Nu — van de 1844 

 m.m. regen, die Modjokerto per jaar ontvangt, vallen er 

 1259 in Dec. — Mrt., maar gedurende de maanden Juli — 

 Oct. vallen maar 104 mm. ; dus dat is wel een geprononceerde 

 droge moeson. Eens kwam er zelfs een regenlooze periode 

 van 165 dagen voor. Zeer goed laat zich dus denken, dat 

 er grondwater opwerkt, en aanleiding geeft tot afzettingen 

 van kalk in den bovengrond. Hoe het zij, het verschijnsel 

 is zeer de moeite van een nader onderzoek waard. 



Beschouwen wij thans de vlakten, wda.r de K. Bengaicati 

 of Solo-rivier doorheenstroomt; afgezien van de kleine 

 vlakte in het Zuidergebergte ten Z. van Wonogiri, — 

 waarvan ik, daar ik er nog niet geweest ben, niet veel 

 vermag te zeggen, — is de groote vlakte, waarin Soerakarta 

 ligt, de eerste, welke besproken dient te worden. 



Een duidelijk verschil is er tusschen de deelen, O. en 



