— 358 — 



W. van de rivier. Oostelijk is het terrein, op den voet 

 van den lang gestorven Lawoe, veel ouder dan westelijk 

 op den voet van den Merapi, die nog steeds werkt, en den 

 Merbaboe die korten tijd geleden in ruste is gegaan ; O. 

 vindt men dus meer roode — en in de laagvlakte meer zwarte 

 gronden— verweeringsvorm 4! i), — ontstaan uit de efflaten 

 van den Lawoe, in langvervlogen tijden uitgeworpen; W. 

 is de efflatenbedekking van het terrein nog jong, weinig 

 verweerd, grijs. Waar het terrein heuvelachtig is en goed 

 afwatert, krijgt men al spoedig meer bruingrijze tinten ; 

 waar het vlak is, en het grondwater hoog staat, vindt men 

 eerder de blauwgrijze tinten der subhydrische verweering. 



Aan de W.-zijde vindt men op de meer zandige gronden 

 de bloeiende tabakskultuur; waar ze fijner, en zwaarder 

 zijn, komen talrijke suikerfabrieken voor. Aan de O. -zijde 

 vindt men geen tabak meer. 



Eenigen afstand N. van Solo stuit de K. Bengawan op 

 den groeten, den lezers reeds bekenden mergelrug, die van 

 Semarang tot Soerabaja loopt. Langs dien rug loopt de 

 rivier tot Ngawi, dus een heel eind; dan „breekt" zij door 

 naar het N. Vanzelf rijst hier de vraag: wat kan haar 

 daartoe hebben bewogen ? 



Met den trein rijdende door de vlakte van Solo tot Ma- 

 dioen, wordt men getroffen door de eigenaardig zwarte 

 kleur dezer vlakte; vooral ter hoogte van Paron is deze zeer 

 opvallend '). Nu zou men hier te doen kunnen hebben met 

 zwarten grond van den verweeringsvorm 4, d. w. z. de 

 verweering in 't sterk afwisselende klimaat met flinkeu 



1) Zie Teysmannia XX, (1909), blz. 499 e. v. 



2) Ook Verbeek spreekt reeds (1. e. pag. 249) van «zwarte humus- 

 rijke klei, waarin de ons bekende kalkconcreties voorkomen, die wij 

 hoofdzakelijk aan uitscheidingen van hoornen toef^ehrijven". Nu — waar- 

 schijnlijk lijkt mij dit niet; eerder geloof ik, dat de kalk afgescheiden 

 wordt in den drogen tijd uit opstijgend grondwater, en waar nieuwe 

 kalk zich gaarne afzet öp kalk, komt men vanzelf tot kalk-knollen, tot 

 concreties. 



