— 565 — 



het stuifmeel, dat geruimen tijd Da het opengaan der 

 bloem op den stempel valt, niet meer ontkiemt. 



Aan het kiemvermogen van het stuifmeel ligt het meestal 

 niet, want dit houdt zijn kiemvermogen tamelijk lang. 

 Afgezien hiervan, wordt een kruisbestuiving lang na het 

 opengaan der bloem reeds daardoor meestal verhinderd, 

 dat de meeste bloemen der Liberia spoedig na het ontluiken 

 hun bloemkroon afwerpen. Hierdoor gaat een van de 

 voornaamste lokmiddelen voor de insecten verloren, want 

 zonder bloemkroon valt de stijl alleen niet in het oog en 

 zullen de insecten er niet op afkomen. 



De boven beschreven proeven bewijzen, dat de Liberia- 

 bloem, hoewel zij regelmatig zich zelf bestuift, toch de 

 voorkeur geeft aan kruisbestuiving. Dat een plant aan 

 den eenen kant reeds vóór of tijdens het opengaan der 

 bloem zich zelf bestuift, en aan den anderen kant toch 

 de voorkeur geeft aan vreemd stuifmeel, schijnt op den 

 eersten blik een tegenstrijdigheid, en toch is dit feit niet 

 zoo moeielijk te verklaren. 



De Liberiabloem is zeker oorspronkelijk voor kruis- 

 bestuiving ingericht geweest, want zij heeft alle kenmerken 

 der zoogenaamde insectenbloemen, namelijk de witte 

 kleur, de afscheiding van nectar en de sterke geur. Deze 

 eigenschappen zijn zeker niet zonder eenig doel ontstaan : 

 zij dienen om insecten te lokken. Waarschijnlijk is de 

 kruisbestuiving door insecten geen zekere waarborg geweest 

 om genoeg nakomelingschap te leveren en zijn langzamer- 

 hand kleine veranderingen in de bloem ontstaan, die 

 zelfbestuiving mogelijk maakten i). 



Er zijn vele voorbeelden bekend van planten, wier bloemen 

 oorspronkelijk op kruisbestuiving ingericht zijn, die echter 



1) Ik moet hier nog opmerken, dat de bestaivingsmodus in* ver- 

 schillende landen bij een en dezelfde plantensoort groote verschillen 

 vertoonen kan. Misschien heeft de Liberia in baar vaderland meer 

 kruisbestuiving dan hier op Java. Dat hangt geheel van uitwendige 

 factoren af: voorkomen van bepaalde insecten, klimaat enz. 



