— 566 — 



langzamerhand veranderingen ondergaan hebben, waardoor 

 meer en meer zelfbestuiving mogelijk werd. Er zijn zelfs 

 gevallen bekend, dat zulke bloemen zich zoover op zelf- 

 bestuiving toeleggen, dat zij zich niet meer openen, en in 

 gesloten toestand bestoven worden en dan gesloten afvallen: 

 ik herinner hier aan de bloemen van Myrmecodia. ^) 



De vraag, waarom de kiembuizen van het eigen stuifmeel 

 niet zoo goed in het weefsel van den stijl groeien als die 

 van het vreemde stuifmeel, is moeielijk te beantwoorden; 

 wij kunnen daaromtrent slechts vermoedens hebben: die 

 te bewijzen, is tot nu toe nog niet gelukt. Het is mogelijk, 

 dat het weefsel van den stijl bij verschillende bloemen 

 kwalitatief chemisch verschillende stoffen afscheidt, men 

 zou zich dan kunnen voorstellen, dat de stuifmeelbuizen 

 dezelfde individueele stoffen bezitten als het weefsel van 

 den stijl derzelfde bloem, en dat zij eerst dan goed groe- 

 ien, indien andere individueele stoffen in de stuifmeelbuizen 

 kunnen binnendringen en hier een prikkel uitoefenen. 



Nadat hier medegedeeld werd, dat bij de Liberia naast 

 de zelfbestuiving ook nog kruisbestuiving plaats heeft, 

 zou men de vraag kunnen doen, of zulk eene kruisbestuiving 

 in de natuur ook dikwijls voorkomt. Om deze vraag te 

 kunnen beantwoorden heb ik talrijke waarnemingen gedaan 

 en ben daarbij tot de conclusie gekomen, dat kruis- 

 bestuiving in de natuur veel meer voorkomt dan men wel 

 zou denken. Wie een bloeienden Liboriatuin nauwkeurig 

 gadegeslagen heeft, zal gevonden hebben, dat wel is waar 

 het aantal insecten dikwijls in verhouding tot het groots 

 aantal bloemen gering is, maar dat de insecten in betrekkelijk 

 korten tijd een groot aantal bloemen naar honig afzoeken 

 en daarbij vreemd stuifmeel op de stempels brengen. De 



!)• Terloops wil ik hier opmerken, dat Myrmecodia door Burck 

 als konstant kleistogaara beschouwd wordt. Burck heeft echter nooit 

 bewezen, dat de bloemen van Myrmecodia alleen door haar eigen stuif- 

 meel kunnen bevrucht worden. Zoolang dit niet bewezen is, moeten 

 deze bloemen kleistopetaal genoemd worden. 



