— 569 — 



Voor ik tot de bloem van de Robusta overga, wil ik 

 nog een en ander over de „sterretjes" mededeelen. Bij 

 verschillende koffiesoorten heeft men, buiten de norma- 

 le groote bloemen, nog dikwijls kleine, min of meer groe- 

 ne, die „sterretjes" worden genoemd. Zulke „sterretjes" 

 komen niet alleen bij de Java-koffie maar ook bij de 

 Liberia en Robusta, misschien ook bij andere soorten voor. 



Bij de Quillou komen ook abnormaal kleine bloemen 

 voor, die echter nog niet met de echte „sterretjes" kunnen 

 vergeleken worden, doch misschien overgangen tusschen 

 deze en de normaal groote bloemen zijn. 



Bij de Java-koffie en Liberia vindt men tusschen echte 

 „sterretjes" en normaale bloemen alle mogelijke overgangen, 

 die tot stand komen doordat de bloemknoppen in meer of 

 minder vergevorderden toestand plotseling opengaan en 

 zich niet verder ontwikkelen. In verband met de verschil- 

 lende grootte, vertoonen de „sterretjes" ook een meer of 

 minder vergaande ontwikkeling der organen. Bij de echte 

 «sterretjes" blijft de bloemkroon groen, terwijl zij bij de 

 grootere meer of minder witachtig, bij de grootste even 

 wit is als bij de normale bloemen. 



Het onderzoek der geslachtsorganen van de kleine 

 bloemen toont aan, dat de mannelijke organen niet ont- 

 wikkeld zijn en op een primitief stadium hunner ontwik- 

 keling zijn blijven staan i). De viouwelijke organen zijn 

 daarentegen normaal ontwikkeld, men zou zulke bloemen als 

 „vrouwelijke" betitelen kunnen, wat ook reeds Bernoulli 

 gedaan heeft. Bij de echte „sterretjes" zijn de vrouwelijke 

 geslachtsorganen niet meer normaal. Dat deze bloemen 

 niet bevrucht kunnen worden, leert niet alleen het cyto- 

 logisch onderzoek der zaadknoppen, maar ook het ana- 

 tomisch onderzoek der stempels. 



Over de oorzaken van het ontstaan der „sterretjes" 



1) De cytologie dezer geslachtsorganen zal ik in de uitvoerige pu 

 blicatie behandelen. 



