— 583 — 



dan suiker, en suiker meer hitte. Ook daarom vindt men 

 veelal de tabak op iets hooger gronden dan de suiker. 



Aan de O.-zijde van den Merbaboe, maar nog niet op 

 de uitloopers van den grooten mergelrug, trof ik een grond- 

 soort aan, merkwaardig genoeg om hier even te vermeiden» 

 De weg van Salatiga naar Bojolali voert halverwege over 

 tamelijk vlakke stukken stoffigen, zwarten grond, die 

 blijkbaar lijdt aan watergebrek, en daarom grootendeels» 

 onbenut blijvende voor landbouw, dienst doet als schrale 

 veeweide. Het bleek mij, dat de grond in hoofdzaak uit 

 fijne asch, — 't zij van den Merapi, 't zij van den Merbaboe, 

 — bestond, die nog maar weinig verweerd was. Aan 

 minerale plantenvoeding kan dus geen gebrek bestaan- 

 De eigenaardige zwarte kleur, inderdaad aan organische 

 stof toe te schrijven, doet mij vermoeden, dat men hier 

 den verweeringsvorm (4) heeft, en dat deze aschlagen ge- 

 vallen zijn op boomloos, onbevloeibaar terrein. Ontstaat 

 er dan in den natten W.-raoeson een vegetatie op, dan 

 zullen de overblijfselen in den drogen O.-moeson door de 

 zon eenvoudig „zwart geblakerd" worden, daar het noodige 

 vocht voor een algeheele vertering alsdan ontbreekt. 



N. van den Merbaboe ligt de Telamojo, nog weer ouder 

 dan de Merbaboe en nu sterk gelateritiseerd ; het zal veel 

 moeite kosten, den armen grond op dezen berg weer met 

 bosch te bedekken; zooals hij daar nu ligt, kan hij, — 

 evenals trouwens een groot deel van den Oengaran min- 

 stens even goed!— als wa'^rschuwend voorbeeld dienen 

 ter illustratie van waar men toe komt, als gelateritiseerde 

 hellingen van vulkanen, — die niet meer werken, en niet 

 meer telkens met nieuwe asch goedmaken, wat de mensch 

 in zijn onverstand hopeloos bederft, — op groote schaal 

 worden ontwoud ter wille van kuituren die het misschien 

 maar enkele tientallen van jaren uithouden. Het is waar, er 

 zijn op Java bijv. aan de koffie in de laatste eeuw schatten 

 verdiend, maar — wanneer men de rekening eens opmaakte, 

 zooals een landbouwer toch eigenlijk behoort te doen, en 



