— 587 — 



zeer loonende tabakskultuur in het leven te houden. Het 

 spreekt van zelf, dat naen in dit koelere klimaat geen 

 bladtabak, allerminst dekblad, kan kweeken ; integendeel, 

 de hier gekweekte tabak heeft blaren, die zoo smal zijn, 

 dat ze aan maïs doen denken. Daarenboven zijn ze meer 

 kroes, evenals in Holland de winterkool, boerenkool, meer 

 kroes is dan de in den zomer gekweekte kool. Maar de 

 hoofdzaak is dat de tabak uit dit hooggebergte uitmunt 

 door zijn aroma, en daardoor zich aansluit aan de in 't 

 algemeen aromatische flora van alpenkruiden. 



Even een vraag: is het klimaat de hoofdfactor ter ont- 

 wikkeling van aromaof de grond? — Men zegt, het klimaat; 

 maar bewezen heeft men het, voor zoover mij bekend, 

 nimmer; en nooit heeft men een paar wagonladingen grond 

 van beneden naar boven, en omgekeerd, gebracht, en dan 

 hetzelfde plantmateriaal, zoowel boven als beneden, en 

 zoowel in den eigen, als in den aangoYoerden grond uit- 

 geplant, om te zien, wat men zoo zou krijgen. 



Evenmin heeft men, hier te lande althans, in allerlei 

 andere verschilkwesties, waarbij de waargenomen ver- 

 schillen zonder meer op rekening van het klimaat werden 

 gesteld, zich de moeite getroost van wederzijds overbrengen 

 van groote hoeveelheden grond, ten einde die kwesties met 

 meer zekerheid uit te maken. 



En toch moet dat, dunkt mij, menigmaal, vooral in 

 twijfelachtige gevallen, loonend zijn. Immers aan een kli- 

 maat kan men bitter weinig veranderen, aan een grond soms 

 veel ; gesteld dus, dat men tot de uitkomst komt, dat men 

 zich vergist heeft, en aan het klimaat heeft toegeschreven, 

 wat een gevolg is van eigenaardigheden van den grond, 

 dan heeft men nu een kans tot wijziging, tot invoering 

 van goede condities, tot wegneming van gebreken, terwijl 

 men zich te voren tot lijdelijk toezien genoopt zag, in 't 

 geloof, dat 't klimaat de hoofdzaak was. 



De Sïamaf 

 geeft, evenmin als de Soembing en de Sindoro, aanleiding 



