— 641 — 



dus die der ruggen, is aan de zeezijde nog zandig, aan 

 de landzijde, waar de oudste en meest verweerde ruggen 

 liggen, verweerd, en wel gelateritiseerd, tot rooden late* 

 rietgrond. Overal waar het zand nog rijkelijk voorhanden 

 is, zijn de ruggen bedekt met klappers, en nog eens klap- 

 pers; er staan er, denk ik, millioenen! Maar waar de 

 grond zwaarder wordt, ziet men meer en meer ander ge- 

 boomte er tusschen staan, voornamelijk vruchtboomen. 



De natuur heeft dit land wel allermerkwaardigst voor 

 bewoning ingericht, en zoo heeft de bevolking het ook 

 begrepen. Langs de wegen sluit erf aan erf aan ; groote 

 erven zijn 'c, zoo diep als de halve rug breed is. Daar 

 heeft de bewoner zijn klappers, zijn andere boomen,zijn sirih, 

 soms wat djagoeng, en zelfs bloemen staan. Achter 't erf 

 daalt hij onmiddelijk naar zijn sawah's af, die voor 't 

 meerendeel twee oogsten per jaar geven. Die sawah's 

 gaan tot den waterloop in 't midden der vallei, aan den 

 overkant liggen de sawah's van iemand die op den volgen- 

 den rug woont. Zoo heeft dus ieder zijn heele terrein 

 bijeen, is in een enkele minuut aan den uitersten hoek 

 zijner bezitting; geen plekje grond blijft onbenut, en niets 

 is noodig voor weggetjes. Voorwaar een oeconomische 

 landindeeling! 



Wanneer men deze gezegende en rijk bevolkte streek, 

 van O. naar W. doorreizende, bij Maos verlaat, welk een 

 geheel ander landschap krijgt men dan te zien, alvorens naar 

 den Preanger op te klimmen! Ik bedoel de 



Vlakte oni de kinderzee, 



ook op te vatten als de delta van de Tjitandoewi. 

 Vijfentwintig jaar geleden nog een ontoegankelijk moeras, 

 iedereen, die erin wilde doordringen, afwerende met lang- 

 zaam sloopende of snel ter neer werpende malaria. Xu 

 loopt de spoor er doorhaen, nu heeft ook de rubberkoorts 

 het menschdom aangegrepen, en nu wordt allerwege het 



