OVER DEN GROND VAN JAVA, 



DOOR 



De. e C. J. Jul. Mohr. 

 (Oe Vervolg), 



Het westelijk deel der N.- vlakte van W.-Java omvat een 

 deel van Bantam, gekenmerkt door het voorkomen van 

 zeer veel — uit een agronomisch oogpunt zou men bijna 

 zeggen: wanhopig veel! — puimsteentuffen. 



Helaas heb ik deze streken nog niet persoonlijk kunnen 

 bezoeken; maar, naar hetgeen ik erover gelezen en gehoord 

 heb, heb ik er mij deze voorstellingen van gemaakt. 



Het zijn inderdaad tuffen, niet te vei warren met den 

 uit verschen puimsteen en vulkanische asch door lateri- 

 tisatie ontstaanden tjadas, (zie vor. jaarg. bte. 627), hetzij 

 deze rood, geel of wit zij. Zij hebben n. 1, een zoodanige 

 verandering doorgemaakt, dat het kiezelzuur niet is uit- 

 gewasschen, doch integendeel behouden en vastgelegd, of- 

 schoon andere bestanddeelen werden uitgewasschen. Hoe 

 dit in zijn werk gegaan is, is niet zoo heel eenvoudig te 

 zeggen. Hetgeen het werk van Verbeek en Fennema hier- 

 over mededeelt, is tamelijk onbevredigend ; analyses van oor- 

 spronkelijke efflaten, en van daaruit ontstane tuffen zoekt 

 men tevergeefs. Verbeek ziet in dit uitgestrekte tuffenveld 

 een afzetting in zee, die later weer boven water is gekomen. 

 Daarmede is echter min of meer in strijd, dat de tuffen, 

 ten minste op sommige punten, een mineralogische en 

 chemische samenstelling hebben, die weinig met zeetuffen 

 overeenkomen. Het is toch bekend, dat efflaten onder zee 

 in tuffen veranderd worden onder behoud van kalk en 

 vooral van magnesia, en met verlies van de alkaliën, ter- 



