— 707 — 



bewust nog veel sneller de laatste stukjes maagdelijken 

 grond gingen bezetten. Hun belang brengt dus mee, den 

 grond zooveel mogelijk uit te boeren, en dan te verhuizen; 

 in een beschaafd land behoort echter het belang van den 

 landbouwer mede te brengen : de zorg voor het behoud 

 der vruchtbaarheid, het nationale grondkapitaal. 



Dat menige lezer nu zal zeggen : we hebben de handen 

 meer dan vol met de zorg voor het heden, zoodat er aan 

 een zorgen voor de toekomst voorloopig niet te denken 

 valt, — dat begrijp ik volkomen. Ik hoop echter, dat die 

 lezer nu ook omgekeerd uit het bovenstaande zal hebben 

 begrepen, dat in een land als dit, alhoewel in 't algemeen 

 in ontwikkeling nog ten achter bij het moederland, toch 

 eerder de vraag aan de orde zal komen : Welke maat- 

 regelen heeft de Staat te nemen tot behoud van zijn grond- 

 kapitaal, tot behoud van de eerste basis van het zoo 

 belangrijke landbouwbedrijf? 



In dit verband zou ik nog even een schrede terug 

 willen doen naar het deel van Java, ten N. van den 

 Preanger. Voelt de Staat zich genoodzaakt tot aankoop 

 van particuliere landerijen, ten einde „misstanden" aldaar 

 te kunnen opheffen, goed; maar kan men slechts met 

 zeer beperkte middelen ingrijpen, dan zou het, naar mijne 

 — zeker niet gevraagde, en derhalve hoogst bescheiden 

 uitgesproken — meening wellicht aan te bevelen zijn, het 

 oog het eerst te richten naar de berghellingen. Besteedt 

 men zijne middelen in de vlakte, dan moet men aanzien, 

 dat die berghellingen door particuliere grondeigenaren, 

 die natuurlijk voor niemand anders dan de bewoners van 

 hun eigen land hebben te zorgen, kalm worden ontwoud, 

 en beplant met cultures, die in elk geval in waterregu- 

 leerend vermogen bij oud bosch verre ten achter staan. 

 Het gevolg: ongeregeld debiet der rivieren, minder gunstige 

 gelegenheid voor bevloeiïng in lagere streken, bandjir- 

 schade, enz. kan niet uitblijven. Daarmede vermindert 

 dus ook de produktiviteit en de waarde van den grond 



