- 758 - 



de planter in het algemeen de rajap wel mag aanzien als 

 een vijand van zijn culturen. Wel weten wij, dat zeer 

 zwakke Hevea-stumps, die slecht zijn aangeslagen, soms 

 door de rajap den genadeslag krijgen, en ook in andere 

 culturen (thee b.v.) vertoonen zich de witte mieren soms 

 in stammetjes van zwakke of slecht gesnoeide planten, 

 maar voor gezonde planten dreigt van den kant van de 

 rajap, naar het mij voorkomt, geen gevaar; de op Java 

 voorkomende rajap soorten tasten, voor zoover thans be- 

 kend, bijna uitsluitend dood hout aan. 



Niet aldus in de Straits, waar der gevaarlijke Termes 

 Gestroi ook levende planten aanvalt en een ware vijand 

 van de Hevea-cultuur is; de nesten worden dan ook, waar 

 men ze vinden kan, vernietigd, en wel door een toestel, 

 waarmee zwavel-arsenik- dampen in het nest worden ge- 

 blazen. 



Ove]" het toppen loopen op Java de opinies nog uiteen ; in 

 de Straits niet meer, men is er daar algemeen van terug- 

 gekomen. Tengevolge van het toppen toch ontstaan te 

 zware kronen en op 5—6 jarigen leeftijd wordt de last 

 der takken te groot voor den stam en scheurt de stam bij 

 de gaffeling. Door wegsnoeien van een deel der takken 

 bleek dit bezv^aar bovendien niet te overkomen. 



In het derde deel, dat over het tappen handelt, heeft 

 de Java-planter een zeer overzichtelijke en beknopte 

 uiteenzetting van de verschillende tapmethoden en hun 

 toepassing. De gevolgde methoden zijn in 't kort: 



voor jonge, dunne boomen de enkele V-snede (of de halve 



spiraal), 



voor boomen van gemiddelden leeftijd de halve vischgraat, 



voor oude boomen de volle vischgraat over i van den 



stamomtrek. 



De afstanden tusschen de taplijnen worden dan zoo be- 

 rekend, dat bij jonge boomen niet binnen de twee jaar, 

 bij oudere boomen niet binnen de vier jaar op dezelfde 

 plek terug wordt gekomen. 



