keud 700 (later 900) piasters te ziju. Hoe grooter dus de yerkoop, 

 hoe grooter de musten waren voor de compagnie. En alleen uit 

 dit oogpunt werd de zaak beschouwd. In 1794 maande de Com- 

 missaris-Generaal Xederburgh de Indische autoriteiten aan om het 

 debiet, dat beneden de 1200 kisten gevallen was, uit te breiden. 

 Men achtte het beter veel opium goedkoop ten nadeele van de 

 „lorredraaiers" te verkoopen dan weinig voor hoogen prijs. 



Eerst in 1799 schijnt de meening, dat wegens den schadelijken 

 invloed van het schuiven de opium-handel moest worden beperkt, 

 te zijn ontwaakt, nadat Dirk van Hogendorp die genoemd had 

 _een der nadeeligste en schadelijkste zaken die het bestuur van 

 O.-Indië onteerden." De Staatscommissie van 1S03 ontwierp een 

 charter, waarin bepalingen voorkwamen, ten doel hebbende het 

 opium-gebruik op Java te verminderen en zoo mogelijk daaraan een 

 einde te maken. 



Door het uitbreken van- den oorlog, kwam dit ontwerp niet in 

 werking en in de latere reglementen wordt vooreerst van beperking 

 van opium-gebruik niet gewaagd. 



Daendels was voornamelijk om den in opium gedreven mors- 

 handel een tegenstander van de vroegere regeling. Hij schafte 

 de amfioen-directie af en in 1809 werden geleidelijk over Java de 

 madat-kitten verpacht. Een inkomend recht van 500 rijksdaalders 

 per kist werd op opium geheven. 



Tevens werden de residenten belast met het verkoopen van 

 opium in 't groot met eene winst van .300 piasters per kist, die door 

 hen weer voor 1500, later voor 1700 piasters geleverd werd aan 

 de pachters. 



Onder Raftles bleef het inkomend recht gehandhaafd voor opium, 

 niet gekocht op de veilingen der compagnie te Calcutta. Dit werd 

 ten gerieve der handelaars slechts belast voor Java met 6^/^ en 

 voor de Buitenbezittingen met 12^ q. Aanvankelijk mocht alleen 

 te Batavia opium worden ingevoerd. Later ook te Samarang en 

 te Soerabaja. Raffles was iutusschen langzamerhand zoo zeer over- 

 tuigd geworden van de schadelijke werking van de opium, dat hij 

 in 1815 bepaalde dat het gebruik zou worden beperkt tot de drie 

 hoofdsteden en de Vorstenlanden. In 1816 werd hij echter door 

 de vertoogen uit Bengalen, waar men hieruit nadeel voor den 

 opiumhandel voorzag , gedwongen , deze beperking weer in te 

 trekkon. 



