— 137 — 



tolochia insecten gevanijcn lioiidt, word reeds ouf^eveer 100 ja- 

 ren geleden de aandacht gevestigd door een Rector van liet rjyin- 

 nasiuni te Cxiessen, Cliristian Conrad Sprengel, een scherp 

 waarnemer en uitnemend bioloog die in zijn Averk „Das ent- 

 „deckte Geheimniss der Xatur im Baue nnd der Betruchtung 

 ^der Bliimen" tal van scherpzinnige opmerkingen omtrent de 

 constructie en de eigenlijke beteekeuis van een groot aantal 

 bloemen ten beste gaf, doch wiens arbeid door zijne tijdgc- 

 nooten slechts zeer matig geapprecieerd eerst 70 jaar later door 

 Darwin tot zijn recht werd gebracht. 



Het moet dan ook gezegd worden, dat de stellingen door 

 Sprengel verkondigd al zeer zonderling klonken en lijnrecht 

 in strijd waren met de algemeene opvattingen van dien tijd. 



Het natuurwetenschappelijk onderzoek was in die dagen nog 

 vrij primitief en de algemeene begrippen omtrent het di>cl der 

 levende organismen van de allereenvoudigste soort. 



Op natuurkundig en astronomisch gebied had men zich reeds 

 lang losgewrougen uit de knellende banden waarmede onze 

 voorouders zich in hun zelfbewonderins; hadden omslingerd 

 en de stelling prijs gegeven, dat de mensch en de niensch 

 alleen het eigenlijke doel was van de schepping en al het 

 overige hem ten nutte en hem ten dienste was voortgebracht. 



In de levende natuur echter lag het verband tusschen oor- 

 zaak en gevolg niet zoo voor de hand en langen tijd duurde 

 het eer men planten en dieren ook voor zich zei ven eenig recht 

 van bestaan meende te moeten toeschrijven , l)uiten den 

 niensch om. 



In de dierkunde duurde het lang alvorens men begon in- 

 tezien, dat de overeenkomst in vorm van de verschillende doe- 

 len van het dierlijk lichaam in verband met de function dooi- 

 dit deel uitgeoefend, aan iets anders dan aan loutere willekeur 

 moest worden toegeschreven en naar mate men langzamerhand 

 en meer en meer ook hier vaste wetten leerde kennen die 

 dit verband regelden en de willekeur op den achtergrond word 

 gedreven, naar dien mate ook ontwikkelden zich meer weten- 

 schappelijke begrippen. 



