— 214 — 



toch, die ik in werking zag, waren de pooten geheel in de 

 aarde gegraven en een groote aarden pot in den grond diende 

 om het sap op te vangen. Hier en daar was die zoo groot, 

 dat ze vrij nauwkeurig een maund rietsap kon bevatten, waar- 

 door nog al gemakkelijk een oordeel over de kwaliteit van 

 het sap kon verkregen worden. Uit deze bak werd het in eenige 

 andere aarden vaten overgeschept en daar een tijdlang rustig aan 

 zich zelf overgelaten, waarbij een groot deel van het vuil boven 

 kwam drijven, dat afgeschuimd werd. Natuurlijk bieden deze 

 aarden potten, die te groot zijn om goed schoongemaakt te 

 kunnen worden, eene uitstekende gelegenheid aan voor het 

 optreden van gisting in het sap, daar het soms eenige uren achter- 

 een er in blijft staan. Om dit tegen te gaan en het suiker- 

 verlies te verminderen werd door Thomson & Mylne aangeraden 

 het sap uit de kleine metalen potten, waarin het opgevangen 

 moet worden, dire.kt in de kookpan te brengen en hot daarbij 

 zorgvuldig te filtreeren. Nu wordt het afgeschuimde sap in 

 de })an geschept, on slechts zelden gebruikt gemaakt van fil- 

 tratie, door een jute zak of een mandje met uitgeperst riet. 



Het indampen geschiedt boven het vrije vuur, somtijds in 

 eene pan, soms in eene reeks van drie tot vijf achtereenvol- 

 gende, waarvan in de eerste het sap voorgewarmd en af- 

 geschuimd wordt met spanen en in de een of twee laatste 

 ingedampt tot het kristallisatie punt. Gewoonlijk heeft het 

 indampen zonder toevoeging van eenige stoffen plaats, maar hier 

 en daar wordt voor zuivering gebruik gemaakt van het slij- 

 mige extract van Hibiscus esculenfu-i of Cnjanus indicus ; op 

 andere plaatsen gebruikt men eene enkele maal kalk, glau- 

 berzout of soda, terwijl ook nog in enkele gedeelten van Indië 

 eene bepaalde kleisoort bij het sap in de aarden potten wordt 

 gedaan, dat men er goed doorroert en dan rustig laat bezinken. 

 Lang niet alle klei is daarvoor bruikbaar. ^) 



') In de verslagen der 2*1" en 3de algemeL'ne vergadering van het Proef 

 station Oost-Java, waar door Dr. J. G. Kramers verslag wordt gedaan van 

 eenige proeven niet kleidefecafie, wordt reeds het vermoeden uitgesprokon, dat 

 de eene kleisoort daarvoor beter geschikt is dan de andere. 



