— 267 - 



dikwijls veel korter te maken en reeds te sterven na een jiaar 

 malen flink vrucht gedragen te hebben. 



Over het geheel zou men de Atjeh-plant een miniatuur-vorm 

 van de Java-plant kunnen noemen. 



Volgens het boek van den heer van Houten pag. 64 en 65 

 onderscheidt men in eenige streken, waar geregeld peper ge- 

 plant wordt, twee of drie soorten (variëteiten) van dit gewas, 

 waaronder er veelal ééne schijnt te zijn met meer robuste 

 vormen. Deze laatste blijkt meer in het bijzonder thuis te 

 zijn op Zuid-Sumati'a en op Java, terwijl op Xoord-Sumatra 

 en Malakka de kleinere en zwakkere soort in haar element is. 



Voor de praktijk, in het bijzonder wat de cultuurwijze be- 

 treft, schijnt het voorloopig voldoende, dit gewas in twee 

 groote afdeelingen te splitsen, die elk eenigermate hare eigene 

 wijze van behandeling eischen. 



Komt de peper, die in de kampongs op AVest-Java in- 

 heemsch is uit botanisch oogpunt geheel overeen met de plant, 

 die door v. H. pag. 65 met den naam van lada Katvoer of 

 Lampong peper is aangeduid, hetgeen wel als vaststaande mag 

 worden aangenomen, wanneer men bedenkt, dat beide waar- 

 schijnlijk uit Bauten afkomstig zijn uit den tijd, toen de peper- 

 cultuur daar op groote schaal gedreven werd, dan zou men 

 daarin een geschikt middel vinden om na te gaan. welke 

 verschillen er in verloop van jaren tusschen de gecultiveerde 

 en de verwaarloosde, in zekeren zin verwilderde plant zijn 

 ontstaan. 



In de Lampongs is de cultuur ook iu latere jaren nooit 

 geheel gestaakt geworden, terwijl zij in Banten reeds in het 

 midden der vorige eeuw geheel in verval was en later nooit 

 meer daaruit is opgekomen, zoomin daar als elders op West- 

 Java, zoodat men niet met v. H. pag. 52 aan eene vergissing- 

 behoeft te gelooven, wanneer Eaffles vermeldt, dat men op 

 Java in afwijking van elders de plant, tegen kapokboomen 

 opgeleid, eene hoogte van 50 tot 60 voet laat bereiken. 



Op West- Ja va bestaat er sedert onheuchelijke tijden geen 

 eigenlijk gezegde pepercultuur meer, maar wel zijn er hier 



