— 286 — 



verbeterd was en in handen van een grooter aantal onder- 

 zoekers geraakte, (hetgeen vroeger ook daarom minder goed 

 mogelijk was, omdat ieder, die in het bezit van een mikros- 

 koop wenschte te zijn, genoodzaakt was zijne lenzen zelf te 

 slijpen zooals : o. a. de beroemde Leeuwenhoek, de al 

 zijne zeer belangrijke ontdekkingen over de infusie-(afgietsel-) 

 diertjes deed met een mikroskoop, geheel van eigen maaksel) 

 bleek weldra dat de beweerde bijzonderheden in de organisatie 

 der plant ten dienste van de sapbeweging valkomen uit de lucht 

 gegrepen waren on wel zeer vernuftig uitgedacht, maar onge- 

 lukkigerwijze tevens minder juist waren. 



Tegelijk met deze hypothesen geraakte echter ook de ge- 

 heole sapbeweging eenigszins op den achtergrond, omdat men 

 de plausibele verklaring er van verloren had. De zwaarste slag 

 werd aan haar echter toegebracht door Sachs, den terecht zeer 

 gewaardeerden duitschen plantenphysioloog en wel tengevolge van 

 zijne uitstekende onderzoekingen over de waterbeweging en over 

 de plantenvoeding. 



Vóór Sachs kende men aan elk levend wezen eene bepaalde 

 kracht toe, welke alléén aan levende wezens eigen was en daarom 

 met geen der bij doode voorwerpen werkende krachten kon 

 vergeleken worden ; men noemde deze „de levenskracht". Langen 

 tijd werd elk eigenaardig verschijnsel, dat men bij een levend 

 wezen waarnam en dat men met behulp van den toenmaligen 

 stand der wetenschappen niet kon verklaren, aan de werking 

 dier levenskracht toegeschreven. Toen later echter vooral de 

 scheikunde groote vorderingen maakte en langzamerhand enkele 

 bepaalde uitingen van het leven op eenvoudige wijze konden 

 verklaard worden, zooals het eerst o. a. de ademhaling en de 

 dierlijke warmte tengevolge der verbranding van bepaalde 

 bestanddeeleu van het bloed enz., sloeg de wetenschap naar 

 het andere uiterste over, en trachte uu ook alle levensver- 

 schijnselen langs eenvoudige physische en chemische wegen te 

 verklaren. Het succes dat in niet weinige gevallen daarmede 

 verkregen werd, deed deze neigiug toenemen, zoodat ten slotte, 

 misschien wel als krachtigste uiting van die richting, Haeckel 



