— 305 — 



DE INVLOED VAX WORMEN OP DE VRUCHT- 

 BAARHEID VAN DEN BODEM. 



Het is van algemeene bekendheid, dat Darwin aan den nnttigen 

 invloed van wormen op den bodem een afzonderlijk boek heeft 

 gewijd. Dit werk uit de serie der geschriften van den groeten 

 natuuronderzoeker, heeft niet die algemeene instemming gevonden, 

 welke het toch blijkt te verdienen. 



Het meerendeel der landbouwers bleef de meening toegedaan, 

 dat het nuttig effect van wormen op de vruchtbaarheid van den 

 bodem twijfelachtig of onbeduidend is, en dat zij aan de planten 

 zelveu meer kwaad dan goed doen. Doch ook de hoogleeraar 

 Wollny, de bekende redacteur der ^Forschungen auf dem Gebiete 

 der Agriculturphysik" was, meer op theoretische gronden, geheel 

 dezelfde opinie toegedaan. 



Gedurende verscheidene jaren heeft Wollny zeer nauwkeurige ver- 

 gelijkende proefnemingen gedaan over de beteekenis van regen- 

 wormen voor de vruchtbaarheid van den bodem. Het resultaat 

 dezer proeven, in zijn eigen tijdschrift door hem openbaar gemaakt, 

 noopt hem thans zijne vroegere meening op te geven, daar de 

 gedane experimenten Danriiis beschouwingen en inzichten ten volle 

 hebben bevestigd. 



In de eerste plaats bleek, dat bij geen enkele der talrijke proeven 

 de planten door de wormen beschadiging hadden ondervonden. De 

 proeven toonden integendeel ten duidelijkste aan, dat een bodem met 

 wormen, onder overigens gelijke onstandigheden, eene aanzienlijk 

 grootere vruchtbaarheid bezit dan een bodem zouder woi-men. 

 Daar de experimenten gedaan werden met een betrekkelijk groot 

 aantal wormen, zoo is waarschijnlijk in de vrije natuur de betee- 

 kenis dezer dieren niet zóó aanzienlijk, als dit volgens de proeven 

 het geval zoude zijn. 



Niettemin staat het vast, dat de rol welke de wormen in den 

 bodem spelen, ten opzichte van den plantengroei eene nuttige is. 

 die geenszins uit het oog verloren dient te worden. 



Het gunstig effect, door wormen op de bouwaardo uitgeoefend, 

 is van tweeërlei aard ; zoowel physisch als chemisch ; vooral het 

 eerste. Zooals reeds Darwin had aangegeven bewerken de wor- 

 men vooral een los worden van den bodem waarvan een betei' 

 doorlatings-vermogen voor water en lucht een onmiddellijk gevolg 



