— 314 — 



de Russische boeren, die gewoonlijk zonder eenige medische hulp 

 leven en sterven, als volksgeneesmiddel worden gebruikt. 



Een derde groep van planten, die men per se tot geneesmiddel 

 stempelde, Avaren die, welke aetherische olie, balsem of hars be- 

 vatten. Dan komen nog de slijmhoudende plantendeelen, die men 

 koos, omdat men een vaag verband zag tusschen dit slijm en het 

 door het lichaam afgescheidene. Ten slotte waagde men het ook 

 de vergiftige planten als geneesmiddel te gebruiken. Dat zij ver- 

 giftig waren wist men, omdat mensch of dier er bij ongeluk het 

 bewijs van geleverd had." 



Er is in deze opvatting van de eerste keuze der geneesmiddelen 

 (ontleend aan het hier beneden genoemde boek) waarschijnlijk 

 veel waars, maar zóó eenvoudig laat zich de zaak toch niet voor- 

 stellen. Nog veel meer hecht de natuurmensch, die geneesmiddelen 

 zoekt, aan het uiterlijk der plant dan aan haren smaak. Nu etns 

 denkt hij, door het grillig uiterlijk van eene plant, aan de 

 goede en kwade geesten, waarmede hij de natuur pleegt te vervul- 

 len; dan weer herinnert de kleur of vorm van een bepaald plan- 

 tendeel hem aan het zieke deel van het lichaam , dat hij genezen 

 wil, en in dat geval is „het" geneesmiddel gevonden. Dat is 

 de signaturenleer , die in de beschaafde en onbeschaafde wereld 

 steeds zulk eene belangrijke rol gespeeld heeft. 



Had men hier op Java bijv. voornamelijk naar den smaak ge- 

 kozen, dan zouden zeker veel meer bittere planten als genees- 

 middel gebruikt worden dan wel het geval is, en zouden er niet 

 zoovele geheel smakelooze planten eene reputatie erlangd hebben. 



Eigenlijk gaan al dergelijke zg. algemeen geldige theorieën aan 

 't zelfde euvel mank, dat men nl. geene rekening houdt met de 

 allengs verkregen ervaring, vaak door duur leergeld opgedaan. 

 Want noch door den smaak, noch door het uiterlijk, kan men 

 anders de keuze verklaren van zoovele volksmiddelen, die, ook 

 volgens het oordeel der wetenschap, volmaakt juist gekozen zijn. 



Hoe komt het, dat men bijna overal de caffeïne (en theobromine) 

 houdende genotmiddelen, als koffie, thee, chocolade, maté, guarana, 

 cola, tusschen duizende andere planten heeft weten op te sporen ? 

 Daar stond toch geen „signatuur" op, en de smaak, vooral der 

 versche plantendeelen, is ook niet zoo opvallend. 



{Kohert, Historische Studiën ajd. g. 



Pharmacol. Inst. zu Dorpat. I, p. 86). 



