— 330 — 



In den westmoesson '87/'88, nadat ondergeteekende te Lembang 

 geplaatst was, en duszelf onmiddellijk toezicht kon houden, werden 

 door hem te Nagrak weder kweekerijen op oorspronkelijk bosch, 

 in 't geheel ± 8 bouw groot, aangelegd En nu was het resultaat 

 van dien aard, dat binnen 2 jaar ruim 750000 planten van 

 + 1 Meter grootte in den vollen grond konden gebracht worden. 



En waarmede werd dat succes verkregen? 



Met een hoogst eenvoudig middel. 



Zoodra ik n. 1. bemerkte, dat er een plantje aangetast was werd dit 

 onmiddellijk begoten met eene sublimaat-oplossing van 1 op 1000. 



Hetgeen ik te Nagrak, wat de kweekerijen aangaat, opge- 

 merkt had, zag ik ook op den Kendeng (Patoeha). Ofschoon 

 hier door de groote uitgebreidheid der kweekerijen geen gebrek 

 aan zaailingen was, zijn er toch duizenden en duizenden plan- 

 ten door de wortelziektc verloren gegaan. Hier deed zich het 

 zelfde verschijnsel voor als te Nagrak, n. 1 : in 't begin ston- 

 den de jeugdige planten krachtig en gezond, maar na eenigen 

 tijd zag men terras voor terras ziek worden en afsterven. 



Naar Rioeng-Goenoeng (dat van de kweekerijen van den 

 Kendeng voorzien werd, en later van Tjinjiroean) is menig 

 ziek plantje overgebracht en daar komt de wortelziekte dan 

 ook meer voor, dan op de etablissementen van den Malabar. 



Zoo ging ik menigmaal te Tjinjiroean en Tjibeureum de 

 kweekerijen rond, maar zag geen of slechts een enkel aange- 

 tast exemplaar, en dan nog alleen op terrein, waar men jaren 

 achtereen gekweekt had. 



Het is dus de minder gemakkelijk water doorlatende, hoofd- 

 zakelijk, door verweering uit gneiss ontstane bouwbare aarde, 

 waar wortelziekte voornamelijk voorkomt. 



2". Welke andere factoren kunnen hef, optreden en de ver- 

 spreiding der ziekte bevorderen ? 



a. Het beschadigen der wortels bij het overplanten, zoowel op 

 de kweekerijen zei ven, als bij het overbrengen in den vollen grond. 



Bij het overplanten toch worden in den regel de wortels 

 der planten ingekort. Wanneer dit nu plaats heeft zoodanig, 

 dat wonden door scheuring ontstaan, dan heeft dit zeer na- 



