— 372 — 



niet den vorm der zandkorrels is, maar wel die Tan de ruimte 

 tusschen genoemde korrels, die de waarde van den filter bepaalt; 

 ook dient de groote verscheidenheid in vorm der zandkorrels in 

 aanmerking genomen te worden. 



Eenige jaren geleden, toen dit onderwerp voor het eerst ter 

 sprake gebracht werd, nam ik eene reeks proeven, ten einde te 

 onderzoeken hoe zand als sporen-filter Averkt. Als er regen op 

 eeueu zandigen bodem valt, verandert iedere droppel den ouder- 

 lingen stand der zanddeeltjes, daar zij een oogenblik als het ware 

 in den regendroppcl hangen. Wij Avetcn allen, dat schudden van 

 een hoop vrijliggende voorwerpen, b. v. appels in een zak, tot re- 

 sultaat heeft, dat de grootsten boven komen. Wij kunnen daarom, 

 als de uitwerking van een regenbui beschouwen, dat eene dunne 

 laag van de oppervlakte van den zandgrond opgelicht wordt, dit 

 echter slechts voor een oogenblik, omdat het water zeer spoedig 

 en gemakkelijk in eenen zandigen bodem dringt. Het in den grond 

 zinkende water voert de fijnere deeltjes mede en brengt die in 

 de tusschenruimten der grovere zandkorrels, zoodoende wordt het 

 zand meer gesloten en de filter verbeterd. Hoe meer water 

 nu door den zandfilter gaat, des te vaster worden de deeltjes te 

 samen gepakt, de sporen worden vastgehouden en doen na korten 

 tijd geen kwaad meer, daar zij kiemen tusschen de zandkorreltjes 

 en daar door gebrek aan voedsel weldra te niet gaan, als zij de 

 knollen niet kunnen bereikea. 



Uit het medegedeelde blijkt het nut van het hoog aanaarden 

 der aardappels, wij gebruiken de kracht van den grond in meer- 

 dere mate, om de sporen terug te houden. Vooral eene behoorlijke 

 aanaarding juist vóór den tijd dat de ziekte verwacht wordt, of zoo 

 laat als mogelijk, voor zoover het overeen is te brengen met den 

 groei der stengels, werkt gunstig. Het is gebleken dat eene grond- 

 bedekking van 4 d]\[. dikte, een zekere versperring voor de sporen 

 vormt. Door het aanaarden trachten we de knollen te beschermen. 



Wat betreft de ziekte in de bladeren, het is duidelijk dat er 

 geen uitwendige middelen in staat zijn, de Phytophtho)-a te ver- 

 nietigen. 



Als het mycelium in het weefsel der geheele plant doorgedron- 

 gen was, zoude ieder middel om den groei ervan te belemmeren, 

 noodwendig falen. Dit is echter gewoonlijk niet het geval. Het 

 mycelium is meestal plaatselijk en ofschoon vernielend werkend op 



