- 489 — 



Zoodni de planten goed beginnen te groeien, moet volgens 

 zijne opgaaf elke plant met 40 pond en na het neerbuigen 

 nog eens met 80 pond van die aarde behandeld worden, waar- 

 na minstens elk jaar. en zoodra de planten beginnen te dragen, 

 tweemaal per jaar gebrande aarde aangebracht moet worden. 



De uitwerking daarvan wordt door dien planter «verwon- 

 derlijk*' genoemd, en dit is ook zeer wel aan te nemen, wan- 

 neer het terrein, dat men bezigt, bestaat uit zware klei, die 

 door dit middel belangrijk lichter wordt gemaakt. 



AVat ik echter nog veel meer verwonderlijk vind, is dat 

 iemand kan beweren met het aanwenden van zulke middelen, 

 die men lang niet om niet heeft, nog goede zaken te kunnen 

 maken. Dit kan mogelijk zijn bij tijdelijk hooge peperpnjzen 

 doch zeker niet bij scherpe concurrentie tegen planters, die tot 

 het vruchtbaar maken en houden van hunne tuinen zulke paar- 

 denmiddelen niet noodis: hebben. 



Hiermede zijn we zoo geleidelijk aangeland op het gebied 

 der rentabiliteit, waarover v. H. uitvoerige beschouwingen en 

 berekeningen ten beste geeft, en waarmede hij tot het besluit 

 komt, dat „de peperteelt de aandacht van den Indo-Europee- 

 .,schen lanbouwer ten zeerste waard is en hem eene bron kan 

 worden van zeer aanzienlijke winsten." 



Ik zal V. IL in die be-rekoningen niet volgen. Zonder het 

 nut da:irvau geheel te ontkennen, heb ik nooit veel op gehad 

 met begrootingen van Inndbouwondernemingen, die liet vellen 

 van een oordeel over de vermoedelijke rentabiliteit ten doel 

 hebben ; omdat de voornaamste factoren, die daarbij te pas komen 

 of kunnen komen, zooals geschiktheid van klimaat en bodem, mo- 

 gelijke teleurstellingen door onwillekeurig te maken fouten of on- 

 voorziene tegenspoeden, enz. niet onder cijfers gebracht kunnen 

 worden. 



Al deel ik de hoog gespannen verwachtingen van v. H. niet 

 met betrekking tot de mogelijkheid van het behalen van „zeer 

 „aanzienlijke winsten"", meen ik toch dat er voor den Europee- 



