- 514 - . 



tot ieders beschikking' gestold Averd. Kardinaal von lïaynald wist 

 als „kerkvorst" ook op wetenschappelijk gebied yorstelijk te han- 

 delen. Het door hem bijeengebrachte herbarium was niet alleen 

 het grootste uit geheel Hongarije doch tevens eene der belangrijkste 

 pai'ticuliere collecties uit geheel Europa. 



{Nature, Juhj IGt»» 1891.) t. 



BIJGELOOF TEN OPZICHTE VAN PLANTAARDIGE 

 GENEESMIDDELEN. 



Aan .de voorrede van een boek over geneesmiddelen, in 1755 

 door K. Elzevier geschreven, ontleent Prof. Stoeder in zijne ge- 

 schiedenis der pharmacie in Nederland o. a. het volgende, eene 

 curieuze bestrijding der toen geldende „signaturenleer" inhoudende. 



„Van een nauwkeurige kennis der enkele geneesmiddelen hangt 

 alles af. Ontelbare schrijvers, gelijk Ranauw, Plucke, Lemery 

 enz., hebben voor lang op goede gronden gezegd en geschreven, 

 dat aan vele dingen door een soort van bijgeloovigheid krachten 

 worden toegeëigend, die ze niet bezitten. Men nam vóór dezen 

 acht op den invloed der sterren, op de kleur, op de gedaante en 

 diergelijken. De rhabarber, de curcuma en diergelijke geele din- 

 gen, dienden tegen de gal, omdat ze geel zijn; de Agaricus werkt 

 op de slijm, omdat die wit is; de citroenen versterken het hart, 

 omdat zij de gedaante van een hart hebben; (doch hoe sluit die 

 gelijkenis y) het longekruid (Pulmonaria) is voor de long dienstig, 

 omdat het gelijk de long met vlekken voorzien is; de krieken van 

 over zee {Alkekcngi) past men bij de blaas toe, omdat ze in een de 

 blaasje besloten zijn, enz. (want waar zou ik eindigen?) Ik beken dat 

 uitwerking van vele dezer genoemde zaken, mits behoorlijk be- 

 reid zijnde, aan de verwachtingen voldoet; maar niet, omdat ze 

 geel, wit, gevlekt, hartvormig of in blaasjes besloten zijn. 



„Men heeft tijden gezien, waarin het gebruik was, de met 

 stuipjes gekwelde kinderen fijn bladgoud, tot een fijn poeder gewre- 

 ven, in te geven, met een goed gevolg; maar is die goede uitwer- 

 king toe te schrijven aan het versterkend vermogend, dat men het 

 goud toeëigende? Het goud tot poeder gebracht, is een zuurbrekend 

 middel, (volgens Lemery), zal men dan hetzelfde werk ook niet 

 en zfclfs beter, verrichten met andere zuurbrekende enkelden (sim- 



