— 567 — 



altijd later iu, en de beweging zelve is ook langzamer, terwijl 

 bovendien nog de bladeren na korten tijd (1 of hoogstens 2 

 dagen) zich weder ontspannen. 



AVorden bovengenoemde lichaampjes aangebracht op de klier 

 van een enkelen randtentakel, dan valt weder hetzelfde ver- 

 schijnsel optemerken. In ieder geval buigt zich de tentakel 

 naar binnen, maar tenzij het voorwerp van organischen en 

 stikstof hondenden aard is, gaat de buiging zeer langzaam, 

 en volgt er spoedig terugkromming. 



Om de gevoeligheid der tentakels te beproeven werd een 

 fijne katoenen draad, een haar en eene strook vloeipapier op 

 eene chemische balans nauwkeurig gewogen en tevens daarvan 

 de lengte bepaald. 



Yan deze voorwerpen werden kleine deeltjes afgesneden, 

 de lengte der stukjes met een micrometer bepaald; het ge- 

 wicht daarvan berekend, en daarop voorzichtig op de kleverige 

 vloeistof gebracht. Een stukje vloeipapier van ^^^ grein 

 rustte op 3 klieren, en deze bogen zich allen naar binnen : 

 elke klier werd daarbij belast met ygV- grein of 0.0464 mgr. 

 Het kleinste stukje haar, dat nog buiging veroorzaakte was 

 Tö^öü duim lang en woog 0.000822 mgr. 



De vraag doet zich nu als van zelve voor of deze stoffen, 

 hoe licht zij ook zijn mogen, nochtans door hun gewicht wer- 

 ken : door de drukking, die op de vloeistof en dus ook op de 

 klier wordt uitgeoefend , of dat misschien de buiging der 

 tentakels, waarop een dergelijk bijna onweegbaar voorwerp is 

 gedeponeerd, aan iets anders moet worden toegeschreven; aan 

 de schaduw b.v. die door het voorwerp op eene gevoelige kliercel 

 wordt geworpen. Het bleek spoedig, dat het gewicht van 't voor- 

 werp hierbij niet in "t spel kwam, want kleine droppels water, 

 die vele malen zwaarder waren dan de genoemde partikeltjes, 

 waren niet in staat beweging te voorschijn te roepen. Ook 

 de verstoring in 't evenwicht, die het gesecerneerde vocht on- 

 dergaat, kan niet de oorzaak zijn. Alen kau zelfs met vloei- 

 papier een groot deel van 't vocht verwijderen, zonder dat er 

 eenige buiging intreedt, en voorts bleek 't ook, dat de door 



