— 600 — 



van dit idee met het gedonder van het geschut, waarin de 

 oorzaak van dien regenval gezocht wordt, te maken heeft 

 gehad, Wijkt ten duidehjkste hieruit, dat deze hypothese reeds 

 gangbaar was hing vóór de uitvinding van het buskruit. In 

 Plufairlui!^ leest men, „dat het een doorloopend waargenomen 

 feit is, dat groote veldslagen gewoonlijk door buitengewonen 

 regenval gevolgd worden", en als verklaring Avordt aangevoerd, 

 „dat eene goddelijke macht telkens de bezoedelde aarde zuivert, 

 en dat de vochtigheid en de zware dampen, die voortkomen 

 uit het vergoten bloed, de lucht verdikken en het vocht doen 

 neerslaan. Men ziet, dat de juistlieid der waarneming niet 

 door statistiek wordt gestaafd, en dat de gegeven verklaring 

 niet direct voldoet aan de eischen, die men tegenwoordig aan 

 de exacte vakken stelt. 



Het idee, dat het kanongebulder en misschien ook de hierbij 

 ontstane rook oorzaak zouden zijn van regenvorming, vindt 

 waarschijnlijk zijn oorsprong in geen mindere autoriteit dan 

 die van den grooten uii-af/o, die in zijn werk ,,Des Oiru/es'^ 

 mededeelt, dat men in 't begin dezer eeuw in het Zuiden van 

 Frankrijk de gewoonte had om dreigende, zware regen- en 

 hagelbuien, die de oogst zouden kunnen schaden, te bezweren 

 door het afvuren van geschut, dat expresselijk voor dit doel 

 was aangeschaft; Arago bestreed dit vooroordeel, dat Avaar- 

 schijnlijk ontstaan was naar aanleiding van de methode der 

 zeelieden, die door schieten het gevaar van waterhoozen trachten 

 af te wenden, en beproefde aan te toonen, dat eer het omge- 

 keerde waar is, uit artillerie-proeven te Vnicenues genomen, 

 waarbij op 158 van de 662 dagen de lucht bedekt geweest was. 

 Zooals men ziet, is Anigo's statistiek al even weinig overtui- 

 gend als de meer vage ideeën van de plattelands bewoners. 



De grondgedachte echter, dat men een onheil kan bezweren 

 of eene gewenschte gebeurtenis kan bevorderen door allerlei 

 buitengewone maatregelen, vindt men terug bij alle volken 

 en wortelt in de meening, die zoo oud is als de mensch zelf, 

 dat al wat goed of kwaad is geweten moet worden aan den 

 invloed van goede en kwade geesten en is ook later, als zoo- 



