— 601 — 



Yolc andere oorsponkelijk heidensclie gewoonten, door de kerk 

 overgenomen, die het luiden der geheiligde klokken en het 

 houden van processies in de plaats stelde van de oorspronke- 

 lijke methode van bezwering. De woeste dansen van de regen- 

 makers in Afrika, de zonderlinge methode der fakirs in Britsch- 

 Indië, die zich aan de voeten ophangen en in dien weinig 

 benijdenswaardigen toestand zich heen en weder laten schom- 

 melen ten einde het doorkomen van de vurig verlangde re- 

 gens te bevorderen, het voortbrengen van oorverdoovend ge- 

 raas bij zoneclipsen en het houden van Chineesche optochten 

 ter bezwering van heerschende ziekten, alle deze nog heden 

 ten dage gebruikelijke vormen van bezweringen zijn zoovele 

 bewijzen van de oudheid der gedachte, die aan het „regen- 

 maken"" ten grondslag ligt. Het is ook natuurlijk, dat der- 

 gelijke pogingen in den regel door succes gevolgd worden, 

 in voldoende mate althans om het vertrouwen van het vulgus 

 profauum onwankelbaar te vestigen : want meestal worden deze 

 bezweringen uitgeoefend als de droogte lang heeft aangehouden, 

 zoodat eene spoedige verandering op til is : geen droogte, geen 

 epidemie en nog veeleer geen zoneclips kan eeuwig duren, en 

 voor het uitblijven van een dadelijk su(;ces zijn door de meestal 

 intellectueel betrekkelijk hoogstaande wonderdokters en pries- 

 ters redenen genoeg aan te voeren, terwijl bovendien, in 

 Afrika en Indië althans, de regenmakers dikwerf bij nietsla- 

 gen hunner bezweringen behoorlijk worden afgestraft. Hierbij 

 komt nu nog de zonderlinge logica, die bij weinig ontwik- 

 'kelden voor even natuurlijk geldt als de fijnst gesponnen 

 theorema's der logica bij de philosofen. Toen in 1877 eene 

 nog grootere droogte heerschte dan thans het geval is, vonden 

 de Inlanders te Batavia dit een zeer natuurlijk gevolg van 

 het boren der artesische putten en formuleerden hunne com- 

 pensatie-wet aldus: 



„Kaloe bagitoe banjaq ajer deri bawah, troessah deri atas", 

 ja, men behoeft niet af te dalen tot de Inlandsche maat- 

 schappij om met groot ai>lomb stellingen te hooren verkon- 

 digen als deze: dat het zich zeer goed laat begrijpen, dat 



