— 651 — 



Boussingaiilt *) heeft in 1858 en '59 over het opnemen van stikstof 

 uit de atmosfeer door de Legumiuosen proeven genomen en ge- 

 vonden, dat deze werkelijk; plaats heeft. In 1876 ontkende B. 

 echter do stikstof-assimilatie en ook nog in 1883 in een brief 

 aan Gilbert. In Rothamsted zijn sinds 1888 grondige proeven 

 genomen met er\vten, lupinen, wekken enz. De proeven bevestig- 

 den hetgeen Hellriegel gevonden had. Van bizonder belang is 

 het door Gilbert geleverde bewijs, dat de vorming van wortel- 

 knoUetjes zoowel bij de afzonderlijke plantensoorten als iu de 

 verschillende groeiperioden zeer verschillend is. Vooral vertoonen 

 de overblijvende planten vele eigenaardigheden. Bij cultuur in 

 zand is de knolvorming overvloediger dan iu vruchtbaren grond, 

 ze bereiken dan wel de grootte van eene noot. Het chemisch 

 onderzoek van de knolletjes leverde eveneens verschillende resul- 

 taten naar gelang van de groeiperiode yau de plaut en naarmate 

 de plant in zand of iu teelaarde gekweekt was. Tot nu toe is 

 het bewijs-materiaal voor eene opname van stikstof door de zoogen. 

 bacteriën der wortels grooter dan dat voor eene stikstofassimilatie 

 door de bladeren. Prof. Hellriegel merkte op, dat de studie der 

 wortelknolletjes de geleerden nog langen tijd zal bezighouden. Hij 

 vond dat erwten noch salpeterzuur noch ammoniak uit den grond 

 kunnen opnemen. Lupinen verdragen geen bemesting met calcium- 

 nitraat wel met ammonium nitraat. Dan groeien ze ook zonder 

 knolletjes even goed. Een viertal andere onderzoekers **) toonde 

 onlangs aan, dat in stikstofvrijen grond zonder enting met wortelknol- 

 letjes de vorming daarvan ook achterwege blijft, en de plant niet 

 gedijt. Ook worden de waarnemingen van Hellriegel nog nader 

 daardoor gepreciseerd, dat een Papiliouaceeën soort den gunstigsten 

 invloed ondervindt van een extract van aarde genomen uit de 

 onmiddellijke nabijheid van wortels van planten van dezelfde soort. 

 De in de verschillende extracten voorkomende ^bacteriën" moeten 

 dus wel in een of ander opzicht van elkaar verschillen. Frank 



*) B. is reeds met zijne proeven begonnen in 1838. Hij kwam toen 

 tot het resultaat, dat de planten aan de atmosfeer stikstof ontleenen. 

 Er schuilt in bovengenoemde lUita waarschijnlijk eene fout. Over de 

 zaak zelve vindt men o. a. uitvoerige gegevens in het in 1885 door Dé- 

 herain uitgegeven werk : Xutrition de la Plante. Ref. 



**) Nobbe, Schniidt. Ililtner. Kotter. 



