— 658 — 



Als in October de vruchten binnen gebracht zijn, wordt dit ge- 

 bouw opengelaten om toegang te verleenen aan de koele uajaars 

 lucht. Heeft deze het geheel afgekoeld tot ongeveer 40° Fahr., 

 dan wordt het gesloten. Het is echter aan te raden nu en dan 

 door een klein venster een thermometer binnen te brengen, ten 

 einde te onderzoeken, of de temperatuur ook boven 43° gerezen 

 is. Is dit het geval, dan moet men het gebouw gedurende eenigen 

 tijd openzetten, tot het weer voldoende afgekoeld is. 



{Gardeners 'Chronicle N°. 249 Vol X.) s. 



VALENTIJN OVER WIJNBOUW IN DE MOLUKKEN *) 



„De aard der Amboinezen is lui en traag, en de vrouwen moe- 

 ten onder hen bijna alles doen, latende zich door haar als lieeren 

 dienen. Zij zaaien noch maaien, plantende niet dan ocbi, kombili, 

 kaladi, eenige sajors of groene kruiden, roode boontjes, enz. Men 

 geeft aan 't land de schuld, dat er niet veel valt; maar de reden 

 is, dat het niet wel gebruikt en bebouwd wordt, en de inlander 

 te vadsig is, om 't zijne daartoe te doen. Want, kunnen de Boe- 

 roenezen voor zich en anderen overvloed van rijst op Boeroe planten, 

 waarom zouden de andere Amboinezen het overal niet kunuen doen. 

 Ik heb, om te toonen dat het valsch is, dat hier geen wijngaard, 

 noch druiven willen groeien, noch wijn zou kunnen vallen, daar 

 achter mijn huis een heerlijken en groeten wijngaard geplant, waar- 

 aan zulk oen groot getal trossen van druiven was, dat ik nooit 

 dergelijk in Holland gezien en een menigte van schotels aan goede 

 vrienden in Amboina daarvan vereerd heb. Ook had ik van dien 

 wijngaard niet alleen driemaal des jaars zooveel druiven en die 

 zeer schoon en rijp, maar ook wijn, daarvan geperst en 't meest 

 naar schoenen Hochheimer wijn zweemde, gedronken. Dergelijken 

 wijngaard heb ik daar ook bij eenen woudheeler, in 't oud zieken- 

 huis in 1709 of 1710 gezien. Indien nu de Amboinezen of an- 

 deren het daarop aanlegden om de druif voort te zetten, wat 

 zou er in den weg zijn, dat men hier niet overvloed van schoenen 

 wijn zou hebben, dat hun zeker groote winsten geven zou." 



{Oud en Nieuw Ooiit-Indiëii II, 158.) rj. 



*) Sprokkeling uit eene oude publicatie. 



