— 705 — 



(de Sabijnsche maagdenroof door de Romeinen) en leerden hun 

 onder andere zaken ook liet gebruik van betere gereedschappen 

 Yoor het bewerken van den grond, waarbij het ijzer zeker 

 geene kleine rol zal gespeeld hebben. 



Overal waar zulke volkplantingen zich vestigden, ontstond 

 weldra, als dadelijk resultaat van de meer algemeene uitoe- 

 fening van het landbouwbedrijf, snelle toename van het be- 

 volkingscijfer, gepaard met groote welvaart. Bosschen werden 

 omgekapt en de losse, humusrijke bodem na primitieve bewer- 

 king met voedingsgewassen beplant; de door de volkplanting 

 overheerschte inlanders teerden uit den aard der zaal: huid- 

 houwers; de f/rond beloofde veel voor ireinig arbeid. 



Zonder te denken aan de toekomst en op hetgeen noodwen- 

 dig volgen moest, nadat alle bosschen omgekapt en alle bouw- 

 grond vernield en voor verderen roofbouw ongeschikt gemaakt 

 zou zijn, werkte men er maar op los; overvloed van voe- 

 dingsmiddelen veroorzaakte buitengewoon snelle toename der 

 bevolking; zij stelde de overheerschers in staat tot het orga- 

 niseeren van legerbenden en het bemannen van vloten, waar- 

 mede zij halve werelddeelen a-:in hunne macht onderwierpen, 

 ja, zelfs gaa: men niet te ver met de bewering, dat de ont- 

 dekking van Amerika van dien overvloed een rechtstreekse h 

 uitvloeisel is ; zij gaf aan hen, die door een gelukkigen aanleg 

 uitmuntten, de gelegenheid om zich met ijver op kunsten en 

 wetenschappen toe te leggen en is alzoo oorzaak van de groote 

 hoogte, waartoe Athene en Eome het in dat opzicht in die 

 lang vervlogen tijden konden brengen. 



Zoo ziet men achtereenvolgens Griekenland, Italië en Spanje 

 in een tijdsverloop van weinige eeuwen uit het niet opstijgen 

 tot eene hoogte, die de verbazing en bewondering wekt van 

 het nageslacht, en deze snelle ontwikkeling kan alleen ver- 

 klaard worden door aan te nemen, dat in die tijden de na- 

 tuurlijke hulpbronnen dier landen, waaronder wel in hoofd- 

 zaak de rijke bouwkruin, gevormd door de plantaardige over- 

 blijfselen van eeuwenoude bosschen gerekend moet worden, 

 voor het grootste gedeelte zijn verbruikt en vermorst. 



