— 707 — 



_pen waren verlaten, in Madrid vielen soms menselien van 

 , honger dood of voeliten om voedsel ; de politie ontbond zich 

 ^en gaf zich aan roof over, en aan het hof was soms gebrek 

 ,aau geld voor de noodige uitgaven. Met de laatste verdrij- 

 „ving der Mooren was de nijverheid naar Tunis of elders 

 ^overgebracht. Zoo bevat Sevilla in 1550 nog 16000 weef- 

 .,getonwen en in 1700 slechts drie honderd; van de 50 wol- 

 „fjibrieken in Toledo ten tijde van Karel T waren er in 1700 

 «slechts 13 meer, en de bevolking van 16 millioen ander- 

 ..halve eeuw te voren was versmolten tot S millioen." 



7. Dat overigens binnenlandsche onlusten, invallen van 

 vreemde volken en zedenbederf, alleen of met elkander sa- 

 mengaande, geene afdoende oorzaken behoeven te zijn om 

 een land tot duurzame kwijning of ondergang te brengen, 

 daarvan geeft ons het hedendaagsehe Franki-ijk een treffend 

 voorbeeld. 



Xa al hetgeen dat land met zijne weelderige hoofdstad 

 sedert eene geheele eeuw ondergaan heeft, zou men. afgaande 

 op het voorbeeld van andere lauden, moeten verwachten, dat 

 de toestanden daar allerellendigst zijn, en het land zijn com- 

 pleten ondergang ongeveer nabij is. Xiets is echter minder 

 waar; na elke ramp, na elke vernedering ziet men het fier 

 het hoofd opsteken en zich met ongekende snelheid tot zijn 

 vorigen luister verheffen. 



Maar nevens de nijverheid bloeit in dat land, althans in 

 de omstreken van Parijs, de land- en vooral de tuinbouw; daar 

 worden alle hulpmiddelen , die de wetenschap aangeeft, te baat 

 genomen om den grond tot den hoogst mogelijken graad van 

 productiviteit geschikt te maken en te houden, met zoo goeden 

 uitslag, dat zelfs in het zwaar bevolkte Parijs met zijne enorme 

 behoefte aan voedingsmiddelen en de hooge eischen, die ook in 

 dit opzicht de zucht tot weelde stelt, altijd overvloed is. Wie 

 Zola's roman _Le ventre de Paris'' gelezen heeft, zal hieraan 

 wel niet meer twijfelen. 



