— 104 — 



oppervlakte gelegen is eu vau daar af dringt de verdere oxydatie 

 langs zeer fijne aderen in het gesteente door. Deze aderen 

 vullen zicli op die wijze met ijzeroxyd, dat eene poreuse massa 

 vormt, en daardoor tevens aan het water gelegenheid geeft tot 

 binnen in het gesteente door te dringen, vooral daar deze aderen 

 zich langzamerhand van het boveneinde af verwijden. Door tem- 

 peratuursveranderingen en vooral in hooge mate door vorst kun" 

 nen deze fijne aderen allengs aanleiding geven tot het ontstaan 

 van eerst fijne en daarna grovere barsten. Hierdoor wordt de 

 bovenste laag van de vroeger vast samenhangende rotsmassa in 

 een aantal grootere en kleinere stukken gespleten, die slechts los 

 te samen hangen. 



Spoedig na het intreden van de oxydatie begint een ander che- 

 misch proces zijne werkzaamheid, nl. dat der carbonatie, w^aardoor 

 oxyden en eenige andere verbindingen in carbonaten worden om- 

 gezet. Het koolzuur der lucht is natuurlijk de aanleiding dier 

 omzettingen. 



Tot de bestanddeelen die ontleed worden door het koolzuur, be- 

 hoort in de eerste plaats het veldspaath. Hierdoor wordt voorna- 

 melijk klei gevormd en bovendien kalium-carbouaat (potasch) dan 

 Avel kalium-silicaat (waterglas), al naarmate het koolzuur gemak- 

 kelijk en in voldoende hoeveelheid met het gesteente in aanraking 

 kan komen dan wel moeielijk en in onvoldoende (luantiteit. 



Door het koolzuur omgezet levert een ander bestanddeel vau het 

 graniet magnesium- en ijzercarbonaat. weder een ander calcium- 

 carbonaat, en chloriden. 



De pyrieten (zwavel-verbindiugen) veranderen slechts -zeer lang- 

 zaam aan de lucht maar gaan toch ten slotte over in sulphaten. 



De andere elementen, die in geringere hoeveelheid eveneens 

 in het graniet voorkwamen, komen dan allengs ook onder den 

 oenen of anderen vorm ten slotte in den bodem als oplosbare ver- 

 bindingen vrij. 



Tot zoover werden slechts de chemische en physischc krachten 

 besproken, die het gesteente veranderden; allengs komt er echter 

 ook de werking der organische natuur bij. De oppervlakte van 

 het ten deele veranderde gesteente wordt nl. spoedig de groeiplaats 

 van verschillende lagere organische wezens, in de eerste plaats 

 van wieren en van korstmossen, en wanneer deze afgestorven zijn 

 en allengs een laagje humus gevormd hebben, komen er ook bacteriën, ' 



