— 217 — 



zaden. Planten daarentegen, wier zaden, zooals bijv. van vele 

 Legmnin-osen, tamelijk zwaar zijn en niet besaclitig, zal men 

 nooit op boomeu levende vindon, evenmin die van Oroxijlon of 

 Zanonla wier zaden te groot en met te breede vleugels voor- 

 zien zjjn om gemakkelijk aan boomen te ankeren ; gevleugelde 

 zaden met spitse punt of zeer kleine zaden maken daarentegen 

 de planten voor opiphytische leefwijze geschikt. Vele boom- 

 soorten in Java hebben tijdelijk cpiphytische leefwijze; zooals 

 bijv. de waringin ; ook van deze zijn de kleine besachtige 

 vruchten een zeer gezocht voedsel van allerlei vogels. 



Zoo vond Vorderman Ficus-zii^&n. in de maag van de volgende 

 vogels: 3Ie(/llaisi)ia rosea {oenghoet-oenghoef)^ Treron verncms 

 (katik) papegaaifdiiif, Eiuhjnamis orienfalis^ een vruchtetende 

 koekoek, door de Soendaneezen tjoekoe genoemd, Ixos analis 

 de bekende koetilaiig, Rhgtidoceros obsciinis, de neushoorn- 

 vogel of djoelang^ prachtvogel, Trogon^ beo, Gracida javanensis. 

 Van de volgende vruchtboomen vermeldt hij nog dat vruchten 

 gevonden werden in de maag van verschillende vogels: 

 Syzyg'mm jamholanum^ djamhlang^ Antldesma bunias, tvoeuie, 

 en fjenteh manis (Laïitana?). Deze opgaven, die enkel dienen 

 om de leefwijze der vogels toe te lichten, zijn met het oog op 

 de verspreidingswij ze der planten natuurlijk sleclits onvolledig. 



Proeven over het kiemvermogen der in de drekstoffen der 

 vogels gevonden zaden zijn in Java nog niet gepubliceerd. 

 Maar hetgeen bekend is van de verspreiding van koffie en 

 areng, waarbij ook nog de Lantana Camara mag genoemd 

 worden, die door koetikmg, djaJak en eene lijstersoort {Tnrdns 

 haemorrhoHs) gegeten wordt (zie Cordes, De djattibosschen van 

 Java), gevoegd bij de gevolgtrekkingen, die men uit in 

 Europa gedane onderzoekingen mag maken, laten geen twijfel 

 over dat deze positief zouden uitvallen. 



Kerner (Pflanzenleben II pag. 580) voedde een groot aantal 

 vogels en zoogdieren met de vruchten en zaden van 250 

 verschillende planten en onderzocht de uitwerpselen op de 

 kiembaarheid der daarin overgebleven zaden: De uitkomsten 

 van zijn onderzoek zijn in het kort de volgende: 



